Քաղաքացիական պայմանագրի կուսակցության կենսաթոշակային խոստումները. Իրականությունն ու վիճակագրությունը

«Քաղաքացիական պայմանագիր» (ՔՊ) կուսակցությունը 2021-2026 թվականների նախընտրական ծրագրում կոնկրետ թվային պարտավորություններ էր սահմանել կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ։ Ըստ այդ ծրագրի՝ նվազագույն կենսաթոշակի չափը պետք է աճեր տարեկան մոտ 7%, իսկ միջին կենսաթոշակը՝ տարեկան շուրջ 6.3%։

Սակայն, ինչպես ցույց է տալիս Հայաստանի Վիճակագրական կոմիտեի (Արմստաթ) պաշտոնական վիճակագրությունը, 2025 թվականի առաջին կիսամյակում իրականացումը զգալիորեն հետ է մնում խոստացված նպատակներից։

Միջին կենսաթոշակը 2025 թվականի դրությամբ կազմել է 49 032 դրամ, ինչը շուրջ 12 000 դրամով պակաս է ծրագրում նշված 61 000 դրամի նպատակային ցուցանիշից։ Այսպիսով, միջին կենսաթոշակը ծրագրային նպատակից ցածր է մոտ 20%-ով։

Նվազագույն կենսաթոշակը 2025 թվականի դրությամբ սահմանված է 36 000 դրամ, որը դեռևս չի հասել ծրագրով նախատեսված 37 000 դրամի նվազագույն շեմին։

Այսպիսով, իշխող կուսակցության նախընտրական ծրագրի ընդունումից գրեթե 5 տարի անց՝ միջին կենսաթոշակը ծրագրային նպատակից ցածր է մոտ 20%-ով, իսկ նվազագույնը՝ չի հասել անգամ խոստացված նվազագույն շեմին։

Այս իրավիճակի ֆոնին Ազգային Ժողովում ընդդիմության կողմից առաջարկված օրենքի նախագիծը, որը նախատեսում էր կենսաթոշակների կապը պարենային և սպառողական զամբյուղների արժեքին ամրագրել, մերժվել է։

Այսպիսով, պաշտոնական վիճակագրությունը հակադրվում է ՔՊ-ի կողմից ներկայացված կոնկրետ թվային խոստումներին՝ ցույց տալով, որ կենսաթոշակային քաղաքականությունը շարունակում է մնալ հասարակական քննադատության կենտրոնում։

2024 թվականի վերջին և 2025 թվականի սպասումները

Ամանորին ընդառաջ, ես՝ քաղաքական մեկնաբան Անի Կարապետյանը, ամփոփում եմ ընթացիկ տարվի իրադարձությունները և նայում եմ գալիք տարվա սպասումներին։

Իմ համոզմամբ, Նիկոլ Փաշինյանը ամեն գնով փորձում է իրականացնել և ավարտին հասցնել Ալիև-Փաշազադեից եկող հրահանգը։ Տասը տիրադավ սրբազանների միջոցով Վեհարան գրոհելու օպերացիան ձախողելուց հետո՝ նա մեկ շաբաթյա դադար վերցրեց, հավանաբար պատրաստվելով նոր գրոհի։ Շրջանակներում խոսվում է Վեհափառ Հայրապետի հնարավոր ձերբակալության և այս տարվա վերջին պատարագը պղծելու մտադրության մասին, սակայն այս պահին որևէ հստակ տեղեկություն չկա։

Ամեն դեպքում, վստահ եմ, որ թե՛ Վեհափառը, թե՛ վանականներն ու հավատացյալ հոտը պատրաստ են ցանկացած տիպի սադրանքի և թույլ չեն տալու Նիկոլ Փաշինյանին քանդել Հայ Եկեղեցին։

Մեր կողմից 10 տիրադավ հռչակված եպիսկոպոսներից Նավասարդ սրբազանի դեմ իրականացված բողոքի ակցիաները շարունակություն կունենան, թե՞ ոչ, Ամանորին «այցելու» կլինեն, թե՞ ոչ, կլինի անակնկալ։ Մենք իրականացրել ենք ամոթի ակցիա տասը չսրբազանների դեմ՝ ի դեմս Կճոյանի, ում Նիկոլ Փաշինյանը ժամանակին պիտակավորել էր որպես «Բենթլի Սամո» և «օֆշոր Սամո», իսկ այսօր հենց այդ նույն պիտակավորված անձի հետ մտել է հանցավոր համաձայնության՝ Եկեղեցու դեմ գրոհ կազմակերպելու նպատակով։

Նոր տարին դիմավորում ենք մի իրավիճակում, երբ կալանքի տակ են չորս եպիսկոպոս ու արքեպիսկոպոս։ Ցավով եմ նշում, որ Արշակ, Միքայել, Բագրատ և Մկրտիչ սրբազանները գտնվում են անազատության մեջ, սակայն լիովին վստահ եմ սրբազան հայրերի ամրության վրա։ Նրանց կալանքով հնարավոր չէ կոտրել կամ ճնշել։ Մենք պետք է ավելի ամրանանք և ավելի սառը հաշվարկով և ճիշտ քայլերի հաջորդականությամբ վերջ դնենք այս չարիքի խորհրդանիշ իշխանությանը։

Դեկտեմբերի 18-ին Մայր Աթոռում ցուցադրված դիմակայությունը և 10 տիրադավների փախչելը տպավորիչ էին, սակայն ցանկալի կլիներ, որ այդ օրը Մայր Տաճարում լիներ ոչ թե մի քանի հազար, այլ երկու միլիոն մարդ։ Ներկաների քանակը լիովին բավարար էր, որպեսզի հերձվածների խմբակը փախուստի դիմեր։

Ինչ վերաբերում է 2026 թվականին՝ Հրե Ձիու տարուն, ապա սա սպասում չէ, այլ արդեն ութերորդ տարին շարունակվող նույն ցանկությունն է և նպատակը՝ Հայաստանն առանց Նիկոլ Փաշինյանի։ Թող Հրե Ձիու թամբին լինի Հայաստանը և հայ ժողովուրդը, իսկ սմբակների տակ՝ Նիկոլ Փաշինյանը և նրա հրահանգիչ Ալիևը։ Այս թեմային եմ անդրադարձել Վաղարշապատի ավագանու նիստի ժամանակ՝ նաև հարցս ուղղելով Արգիշտի Մեխակյանին։

Վերջում նշվում է, որ իշխանություններն ամեն բան անում են, որ Վեհափառի ամանորյա շնորհավորանքն անգամ «Շողակաթ» հեռուստաընկերությամբ չհեռարձակվի։

Իշխանությունները պատրաստվում են լուծարել «Շողակաթ» հեռուստաընկերությունը

Հոկտեմբերի 2-ին Հայաստանի կառավարությունը հավանություն էր տվել «Տեսալսողական մեդիայի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու նախագծին, որի հիմնական նպատակն էր կրճատել հանրային հեռարձակողների թիվը։ Այս օրենքի փոփոխությունների արդյունքում, որպես հանրային հեռարձակողներ կմնան միայն «Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունը» և «Հայաստանի հանրային ռադիոընկերությունը»։

Այս փոփոխության հետևանքով լուծարման է ենթակա «Հոգևոր-մշակութային հանրային հեռուստաընկերությունը» (ՀՀՀՏԸ) ՓԲԸ-ն, որը 2011 թվականի հունվարից հեռարձակում է «Շողակաթ» տեսալսողական ծրագիրը։ Կառավարության օրակարգում ներկայացված նախագծի համաձայն՝ Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության պետական գույքի կառավարման կոմիտեի նախագահը պետք է 15-օրյա ժամկետում ստեղծի լուծարման հանձնաժողով։

Այս որոշումը կայացել է այն պահին, երբ քաղաքական շրջանակներում և հասարակության որոշ շերտերում աճել էր «Շողակաթ» հեռուստաընկերության և հատկապես դրա կողմից հեռարձակվող «Շողակաթ» ծրագրի դեմ քննադատությունը։ Քաղաքացիական պայմանագրի անդամները դեռևս անցյալ տարվանից դժգոհում էին ծրագրի բովանդակությունից, իսկ Բագրատ Սրբազանի պայքարի սկզբնական շրջանում ձևավորվել էր նաև ՓԲԸ-ի գործունեության դադարեցման պահանջը։

Հետաքրքրալի է, որ դեռ հոկտեմբերին, երբ առաջարկվող փոփոխությունը հանրային քննարկման էր դրվել, Հանրային հեռարձակողի խորհուրդը հակառակ դիրք էր զբաղեցրել՝ նշելով, որ մշակութային ուղղվածության առանձին տեսալսողական ծրագրի առկայությունը և հեռարձակումը պարտադիր պայման է հանրային մուլտիպլեքսի համար։ Այսօր, սակայն, Հանձնաժողովը հայտարարել է, որ «Հոգևոր-մշակութային հանրային հեռուստաընկերություն» ՓԲԸ-ն լուծարելու մասին որոշման նախագծի վերաբերյալ առաջարկություններ կամ դիտողություններ չունի։

Այս իրադարձությունները հանգեցնում են այն եզրակացության, որ իշխանությունները ձեռնարկում են բոլոր հնարավոր քայլերը՝ ապահովելու համար, որ Վեհափառի ամանորյա շնորհավորանքն անգամ «Շողակաթ» հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվի։

Նիկոլ Փաշինյանը 2026 թվականի ընտրություններին կօգտագործի տեղեկատվական զենք

Իմ վերլուծության համաձայն՝ Նիկոլ Փաշինյանը 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մոտենալիս Հայաստանի քաղաքացիների վրա տեղեկատվական զենք է կիրառելու։ Նրա մարտական հզորությունը կազմված է երկու հիմնական փամփուշտից՝ սուտի և վախի։

Նա կփորձի խաբել ընտրողներին՝ ներկայացնելով իրեն որպես խաղաղություն բերող առաջնորդ։ Այս հարցում նրան կօգնեն Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, ովքեր, ինչպես պնդվում է, ունեն Հայաստանը «արևմտյան Ադրբեջանի» վերածելու ծրագիր։

Մյուս կողմից, Փաշինյանը կօգտվի նաև վախի հզորությանց։ Նա կփորձի վախեցնել ընտրողներին՝ պնդելով, թե իր իշխանության հեռացումը կհանգեցնի նոր պատերազմի։ Այս սցենարի իրագործմանը նույնպես կօգնեն Էրդողանը և Ալիևը։

Սա նոր պատերազմի և նոր կորուստների համար հող նախապատրաստելու մարտավարություն է, որը նման է այն դեպքերին, որոնք տեղի ունեցան 2021 թվականի ԱԺ ընտրությունների շրջանակում, հատկապես Արցախի հարցում։

Հայաստանի քաղաքացիների և պետականակենտրոն քաղաքական ուժերի առաջին խնդիրն այս տեղեկատվական հարձակումները հետ մղելն է։ Պետք է կենտրոնանալ իրական խաղաղության օրակարգի և զարգացման իրատեսական ծրագրի շուրջ, որպեսզի Փաշինյանին պատմաքաղաքական աղբանոց ուղարկել։

Այս ամենը վկայում է այն մասին, որ գալիք տարվա ընտրություններում Փաշինյանի դիրքերը զգալիորեն թուլանում են։ Այս խնդիրները կլուծվեն, ապօրինի թանկացումների հետևանքով տուժած քաղաքացիները կստանան իրենց փոխհատուցումը, և ոչ մի բան չի մոռացվելու։ Այս իրավիճակը իրականում ոչ միայն եկեղեցու հարցի մասին է, այլև ավելի լայն ռազմաքաղաքական խաղի մասին։ «Բարեփոխված» համարվող տրանսպորտային միջոցները չեն ապահովում քաղաքացիների անվտանգ երթևեկությունը։