Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների նոր փուլ. Թուրքական պահանջներն ու Փաշինյանի քայլերը

ՀՀ կառավարության աղբյուրների տեղեկատվությամբ, որոշ ժամանակ առաջ Թուրքիայի ներկայացուցիչ Սերդար Քըլըչը ԱՄՆ-ի ճնշումների ներքո Նիկոլ Փաշինյանին է փոխանցել իրենց նոր առաջարկները։

Առաջին հերթին, Անկարան առաջարկում է 2026 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանի և Թուրքիայի միջև սահմանը բացել դիվանագիտական անձնագիր ունեցողների և երրորդ երկրների քաղաքացիների համար։ Սակայն, ինչպես նշվում է, Թուրքիան պատրաստ չէ բեռների համար սահմանները բացել։

Որպես միջանկյալ քայլ, որոշվել է փոփոխություն կատարել բեռափոխադրումների փաստաթղթավորման համակարգում։ Այսուհետ, Վրաստանի տարածքով Թուրքիայից Հայաստան մուտք գործող բեռների ուղեկցող փաստաթղթերում վերջնական նպատակակետն այլևս կնշվի Հայաստանը, այլ ոչ թե Վրաստանը, ինչպես նախկինում էր սովորություն։

Այնուհետև, Թուրքիան երկկողմ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրություն է մշակել։ Այս փաստաթղթի ստորագրման պայմանը, սակայն, Թուրքիայի կողմից առաջադրված է ոչ ստանդարտ պահանջի տեսքով։ Ըստ պայմանագրի, այդ փաստաթղթի ստորագրմանը Թուրքիա պետք է մեկնի անձամբ ՀՀ իշխանության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանը։ Թեև նման փաստաթղթերը, որպես կանոն, ստորագրվում են արտաքին գործոց նախարարների մակարդակով, Թուրքիան, ըստ աղբյուրի, որոշել է մի ավելորդ անգամ «նվաստացնել» ՀՀ իշխանություններին։

Երրորդ պահանջը վերաբերում է երկաթուղու շինարարությանը։ Թուրքական կողմը պահանջել է, որ Հայաստանը շտապ կարգով սկսի երկաթուղու շինարարություն Երասխից մինչև ադրբեջանական սահման և Ախուրիկից մինչև թուրքական սահման հատվածներում։ Քանի որ Հայաստանի բյուջեում նման ֆինանսավորման համար միջոցներ չկան, Փաշինյանին առաջարկվել է այդ ծախսերը դնել Ռուսաստանի վրա՝ օգտվելով Հարավկովկասյան երկաթուղու կոնցեսիայի պայմանագրից, որը գործում է մինչև 2038 թվականը։

Այս հարցի շուրջ բանակցությունները, ըստ աղբյուրի, օրեր առաջ Փաշինյանի Ռուսաստան մեկնելու հիմնական պատճառն էին։ Փաշինյանը, ըստ տեղեկությունների, հաջողվել է համոզել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին, որ այդ հատվածները կառուցվեն Ռուսաստանի միջոցների հաշվին։ Բնականաբար, Ռուսաստանն էլ իր հակընդդեմ պահանջները կամ պայմանները ներկայացրել է, և թերևս ստացել է Փաշինյանի համաձայնությունը։

Տիգրան Ավինյանի եկամուտների և գույքի հայտարարագրերի վերլուծություն (2021-2024 թթ.)

Իրականացրել եմ իմ՝ Տիգրան Ավինյանի՝ 2021-2024 թվականների ընթացքում ներկայացված եկամուտների, գույքի և ֆինանսական ակտիվների հայտարարագրերի համապարփակ ուսումնասիրություն։ Վերլուծության արդյունքում հայտնաբերվել են մի շարք փաստեր, որոնք բացահայտում են եկամուտների կտրուկ աճ, խոշոր չափի նվիրատվություններ, կանխիկ միջոցների կուտակում և հայտարարագրման հետ կապված անհամապատասխանություններ, որոնք առաջացնում են հանրային հարցեր՝ վերաբերելով հայտարարագրերի թափանցիկությանը և ֆինանսական հոսքերի օրինականությանը։

Եկամուտների կտրուկ աճը պաշտոնների փոփոխությունից հետո

Իմ եկամուտները զգալիորեն աճել են՝ համընթաց պաշտոնների փոփոխությանը։ 2021 թվականին, զբաղեցնելով ՀՀ փոխվարչապետի պաշտոնը, իմ հայտարարագրված աշխատավարձը կազմել է 19 միլիոն 156 հազար դրամ։ Սակայն արդեն 2022 թվականին՝ փոխքաղաքապետի պաշտոնը ստանձնելուց հետո, իսկ 2023 թվականի հոկտեմբերից՝ Երևանի քաղաքապետ դառնալուց հետո, իմ եկամուտները բազմապատկվել են։

2022 թվականի հայտարարագրի համաձայն՝ ես նշել եմ 38 միլիոն 523 հազար 851 դրամ դրամական եկամուտ և 19 միլիոն 300 հազար դրամ արժողությամբ գույք։ Ակտիվների նման աճը համընկնում է այն ժամանակահատվածին, երբ ես սկսում եմ զբաղեցնել տեղական ինքնակառավարման բարձրագույն պաշտոններ։

Նվիրատվություններ և կանխիկ միջոցների կուտակում

Հայտարարագրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ 2022 թվականին ակտիվների հիմնական աճը պայմանավորված է նույն ազգանունը կրող ֆիզիկական անձից ստացված միջոցներով։ Մասնավորապես, ես զգալի չափի գումար և գույք եմ ստացել իմ հորից՝ Արմեն Ավինյանից։

2022 թվականի մայիսին ես որպես նվեր ստացել եմ 2021 թվականի արտադրության VOLKSWAGEN մակնիշի ավտոմեքենա՝ 19 միլիոն 300 հազար դրամ գնահատված արժեքով։ Նույն թվականին Արմեն Ավինյանի կողմից փոխանցվել է նաև 11 միլիոն դրամ, որոնք պաշտոնապես ձևակերպվել են որպես նվիրատվություն։ Նվիրատվությունների ծավալը և պարբերականությունը հարցեր են առաջացնում դրանց տնտեսական հիմնավորման և աղբյուրների վերաբերյալ։

Կրիպտոարժույթներ և բանկային փոխանցումներ

2023 թվականին իմ հայտարարագրված ընդհանուր եկամուտը կազմել է 45 միլիոն 403 հազար 342 դրամ, որից 11 միլիոն դրամը ստացվել է Poolin կրիպտոբորսայից։ 2024 թվականին ընդհանուր եկամուտը հասել է 54 միլիոն 624 հազար 109 դրամի, այդ թվում՝ 2 միլիոն 980 հազար 252 դրամ պարգևավճար Երևանի քաղաքապետարանից և 24 միլիոն դրամ՝ կրկին Poolin կրիպտոբորսայից։

Ըստ հայտարարագրերի, 2021-ից 2024 թվականներին իմ Bitcoin-ի հաշվեկշիռն աճել է 0,01-ից մինչև 4,57 միավոր։ Poolin-ից ստացված միջոցները ներկայացվում են որպես կրիպտոարժույթների դրամափոխանակման արդյունք, ինչը փաստացի վկայում է կրիպտոակտիվների համակարգված մոնետիզացման մասին։

Բացի եկամուտներից, ես հայտարարագրել եմ խոշոր չափի կանխիկ գումարների առկայություն։ 2022 թվականին՝ 26 միլիոն 300 հազար դրամ և 3000 ԱՄՆ դոլար, 2023 թվականին՝ 17 միլիոն 800 հազար դրամ, իսկ 2024 թվականին՝ 24 միլիոն 430 հազար դրամ։ Կանխիկ միջոցների նման ծավալը, հատկապես պաշտոնավարման ընթացքում, ինքնին հանրային հետաքրքրություն ներկայացնող հանգամանք է և պահանջում է պարզաբանում դրանց ձևավորման աղբյուրների վերաբերյալ։

Անշարժ գույքի հայտարարագրման առանձնահատկություններ

2022–2024 թվականների հայտարարագրերում արձանագրվել է Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում գտնվող անհատական բնակելի տան փաստացի սեփականատիրություն՝ կից տնտեսություններով։ Սակայն տվյալ գույքը չի ներկայացվել որպես ձեռքբերված գույք, իսկ 2021 թվականի հայտարարագրում այն բացակայում է։

Այս փաստերը, ինչպես նաև բանկային փոխանցումների առանձնահատկությունները, որոնք կատարվել են առևտրային կազմակերպություններից՝ առանց վարկային պարտավորությունների հայտարարագրման, ցույց են տալիս, որ իմ եկամուտների, կանխիկ միջոցների, կրիպտոարժութային ակտիվների և գույքի ձևավորման մեջ առկա են համակարգային և միմյանց հետ փոխկապակցված տարրեր, որոնք պահանջում են լրացուցիչ պարզաբանում։ Ներկայացված տվյալները հանրային նշանակություն ունեցող հարցեր են առաջացնում և կարող են դառնալ իրավական և ինստիտուցիոնալ գնահատման առարկա համապատասխան մարմինների կողմից։

Թուրքիայի նախագահը փորձում է վերականգնել հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ՝ առաջարկելով Ռուսաստանին վերադարձնել S-400 համակարգերը

Ինչպես հաղորդվում է, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ակտիվ ջանքեր է գնում իր հարաբերությունները վերականգնելու համար ԱՄՆ-ի հետ։ Այս նպատակին հասնելու համար նա Ռուսաստանին առաջարկել է վերադարձնել ռուսական S-400 հակաօդային պաշտպանության համակարգը։

Այս քայլը, ըստ աղբյուրների, պայմանավորված է Դոնալդ Թրամփի իշխանության վերադարձի հնարավորությամբ և նրա հետ հարաբերությունների վերականգնման ցանկությամբ։

Այս իրադարձությունները հիշեցնում են Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության վերջին տարիների ամենաակնառու և ծանր հետևանքներ ունեցող որոշումներից մեկը՝ 2016 թվականին Ռուսաստանից S-400 համակարգերի գնումը։ Այդ ժամանակ, զգալով իր իշխանությանը սպառնում ունեցող խռովության հետևանքները, Էրդողանը որոշեց վրեժ լուծել այն երկրներից, որոնք, ըստ իրենց, կանգնած էին այդ խռովությունների հետևում։ Նա համոզված էր, որ խռովության հետևում կանգնած էր ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Բարաք Օբաման։

Այդ պահից սկսած, Էրդողանը հրաժարվեց ՆԱՏՕ-ի շրջանակում իր բանակի արդիականացումից և փոխարենը գնեց S-400 համակարգերը Պուտինից՝ հիմնավորելով դրանով, թե չէր կարողացել ձեռք բերել ամերիկյան Patriot հրթիռները իր համար ընդունելի պայմաններով։ Այս քայլը դարձավ Թուրքիայի համար ճակատամարտ Արևմտյան դաշինքի հետ։

Սակայն այս որոշումը ունեցավ ծանր հետևանքներ։ Թուրքիան դուրս մնաց F-35 կործանիչների գնման ծրագրից, որի համար թուրքական ընկերությունները արդեն իսկ արտադրել էին ավելի քան 900 բաղադրիչ և կվաստակեին միլիարդավոր դոլարներ։ 2020 թվականին ԱՄՆ-ը պատժամիջոցներ կիրառեց Թուրքիայի նկատմամբ՝ կտրելով նրա պաշտպանական գնումների գործակալության կապը ամերիկյան ֆինանսական հաստատությունների հետ։

Այժմ, երբ Էրդողանը փորձում է վերականգնել իր հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ, նա ստիպված է դիմել Պուտինին՝ խնդրելով վերադարձնել այն համակարգերը, որոնք նա երբեք չի օգտագործել։ Այս իրավիճակը ցույց է տալիս, թե ինչպես են ներքին քաղաքական նկատառումները և անձնական հպարտությունը կարող են հանգեցնել միլիարդավոր դոլարների արժողությամբ ռազմական սարքավորումների և միջազգային դաշինքների կորստի։ Այս ամբողջ դրվագը Էրդողանի կողմից ընտրողներին վաճառված «ինքնիշխանության» խորհրդանիշն էր, որը հիմա դարձել է ծածկված փոշով ռուսական սարքավորումների խումբ։

Տ․Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյանի վիրահատությունը հաջող է ավարտվել

Հայ Առաքելական Եկեղեցու Գերագույն խորհրդի անդամ, Տ․Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյանի վիրահատությունը հաջողությամբ ավարտվեց «Իզմիրլյան» բժշկական կենտրոնում։ Այս լուրը հայտնեցին Միքայել Սրբազանի պաշտպանների թիմից։

Այս հաղորդագրությանը զուգահեռ, հասարակական շրջանակներում և պաշտոնական կառույցներում ընթանում են քննարկումներ։

Մի խումբ քաղաքացիներ նշում են, որ հասարակության կողմից ցանկությունների և հավատի արտահայտումները հաճախ ընկալվում են որպես անձնական ուղղվածություն՝ իրենց նկատմամբ։ Նրանք ընդգծում են, որ նման աջակցության հիմնական արժեքը հենց անմիջական մասնակցությունն է։

Հասարակական քննարկումներում հաճախ ենթադրվում է, որ Հայաստանի իրավասու մարմինները պետք է ավելի հստակ և հանրային լինեն՝ որոշելու և հայտարարելու այն չափանիշների մասին, որոնց հիման վրա նույնականացվում են Ռուսաստանի Դաշնության ազդեցության գործակալները։

Երևանի քաղաքապետարանի կողմից առաջարկվել է Կենտրոն վարչական շրջանի Հրազդանի կիրճ փողոցը վերանվանել՝ այն անվանելով հայտնի ֆուտբոլային մարզիչ Նիկիտա Սիմոնյանի պատվին։ Այս առաջարկը քննարկվել է նաև Վաղարշապատի քաղաքապետարանի նիստի ընթացքում, որտեղ հարցը ներկայացվել է քաղաքապետ Արգիշտի Մեխակյանին։

«Մայր Հայաստան» կուսակցության և Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության ղեկավարների հանդիպում

Այսօր տեղի է ունեցել «Մայր Հայաստան» կուսակցության և Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության ղեկավար կազմերի ներկայացուցիչների միջև հանդիպում։

Հանդիպման ընթացքում մենք, «Մայր Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչները, և մեր գործընկերները Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունից, քննարկեցինք մեր երկրի առաջ ծառացած ներքին և արտաքին մարտահրավերներին և այդ մարտահրավերների հաղթահարման գործում ջանքերի համակարգման հնարավորություններին վերաբերող հարցեր։

Մենք նշել ենք, որ կան մոտեցումների ընդհանրություններ մի շարք կարևոր հարցերում։ Առաջին հերթին՝ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու պաշտպանության, քաղբանտարկյալների իրավունքների պաշտպանության, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների շահերի պաշտպանության, ինչպես նաև ընտրությունների ընթացքի վերահսկման և ընտրակեղծիքներ թույլ չտալու հարցերում մեր դիրքորոշումները լիովին համընկնում են։

Ավելի լայն քաղաքական դաշտում էլ մենք համաձայն ենք եղել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունները պետք է կենտրոնանան իշխանափոխությանը միտված քայլերի վրա՝ միմյանց չթիրախավորելով։

Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել, որ մեր խորհրդակցությունները կդառնան պարբերական։

—

ՀՀ 2024 թվականի բյուջեի նախագծի հիմնական ցուցանիշներ

ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված 2024 թվականի պետական բյուջեի նախագծի համաձայն՝ պլանավորվում է, որ եկամուտները կկազմեն 151.5 մլրդ դրամ, իսկ ծախսերը՝ 156.8 մլրդ դրամ։ Այսպիսով, նախատեսվում է 5.3 մլրդ դրամի դեֆիցիտ։

—

Միքայել Սրբազանի առողջական վիճակը

Հայաստանում բժշկական օգնության ոլորտում աշխատող բժիշկների կողմից հաստատվել է, որ Միքայել Սրբազանը կշարունակի մնալ բժշկական հսկողության տակ և կստանա անհրաժեշտ հետվիրահատական բուժում։

—

«Մայր Հայաստան»-ի մասնակցությունը տարեվերջյան պատարագին

«Մայր Հայաստան» ժողովրդական շարժումը մասնակցել է տարեվերջյան պատարագի, որը տեղի է ունեցել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում։

—

Կուսակցության գործունեությունը և հակաեկեղեցական արշավի դեմ պայքարը

«Մայր Հայաստան» կուսակցությունը հրապարակել է հակաեկեղեցական արշավին միացած «հոգևորականների» դեմ ուղղված ակցիա։ Մենք հանդես ենք գալիս Եկեղեցու և հայ ժողովրդի հոգևոր արժեքների պաշտպանության կողմից։

«Մայր Հայաստանը» կմասնակցի Մայր Տաճարում տեղի ունենալիք պատարագին

«Մայր Հայաստան» ժողովրդական շարժումը հայտարարում է, որ դեկտեմբերի 28-ին, կիրակի օրը, ժամը 11:00-ին կմասնակցի Մայր Տաճարում տեղի ունենալիք պատարագին։

Շարժման անդամների խոսքով՝ նրանց մասնակցության նպատակն է աջակցել Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն և պաշտպանել այն թուրք-ադրբեջանական հարձակումներից։ Այս հայտարարությունը հրապարակվել է «Մայր Հայաստան» շարժման ֆեյսբուքյան էջում։

Հանրային ոլորտում քննարկվող այլ հարցերի շարքում են նաև Ռուսաստանի Դաշնության ազդեցության գործակալների նույնականացման չափանիշները, Երևանի կենտրոնում փողոցի անվանափոխության առաջարկը՝ «Արարատ-73»-ի գլխավոր մարզիչ Նիկիտա Սիմոնյանի պատվին, ինչպես նաև հարցեր, կապված են Վեհափառի ամանորյա շնորհավորանքի հեռարձակման հետ։ Այս թեմաներն անդրադարձել են նաև Վաղարշապատի ավագանու նիստերին։

«Առաջարկ Հայաստանին» նախագիծը՝ հայ ժողովրդի համախմբման և վերածնության գործիք

Այս տարի «Առաջարկ Հայաստանին» նախագիծը հաջողությամբ իրականացրեց իր առաքելությունը՝ դառնալով հայ ժողովրդի, նրա սփյուռքի համայնքների և մեր երկրի բոլոր քաղաքների ու գյուղերի բնակիչների համար ընդհանուր հարթակ։ Մարդիկ ընդունեցին այս նախագիծը որպես իրենց սեփական ձայնը, իրենց մտքերի և գաղափարների արտահայտության միջոցը։

Նախագծի հաջողության հիմնական գործոնը հայ ժողովրդի անմիջական մասնակցությունն է։ Մենք ստացանք հազարավոր հետաքրքիր առաջարկներ, որոնք կարելի է ամփոփել մի քանի առանցքային ուղղություններով։

Առաջինը՝ նոր մարդիկ, նոր գաղափարներ, նոր օդ։ Նախագիծը հնարավորություն տվեց երիտասարդացնել հասարակական կյանքը, ներգրավել նոր ուժեր և ներմուծել նորարարական մտքեր։

Երկրորդը՝ վերկուսակցական թիմ, ընդունակների իշխանություն։ Այն ցույց տվեց, որ հայ ժողովրդի ներուժը հսկայական է, և որ մեր երկրի կառավարման համար կարող ենք ունենալ ոչ թե քաղաքական կուսակցությունների, այլ ընդունակ և պատասխանատու մասնագետների թիմ։

Երրորդը՝ տնտեսական խոշոր, հուսալի նախագծեր։ Բազմաթիվ առաջարկներ ուղղված էին տնտեսության զարգացմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը և մեր երկրի տնտեսական անկախության ամրապնդմանը։

Չորրորդը՝ համատեղ՝ անզիջում պայքար չարիքի՝ թմրամոլության դեմ։ Այս հարցը մնում է մեր հասարակության ամենահրատակավոր խնդիրներից մեկը, և նախագիծը հավաքեց բազմաթիվ գաղափարներ՝ այդ դեմ պայքարը ավելի արդյունավետ դարձնելու համար։

Նոր տարվա սկզբից մենք կսկսենք նոր փուլ՝ առաջարկների մշակում և հրապարակում։ Այս նախագծի իրականացումը կունենա էական ազդեցություն մեր երկրի մթնոլորտի վրա՝ ստեղծելով ավելի լավ կենսապայմաններ և բարելավելով մեր քաղաքացիների բարեկեցությունը։

Այս տարին մեր հայրենակիցների համար լի էր դժվարություններով։ Մեր մտքերը և աղոթքները միշտ եղել են գերության մեջ գտնվող մեր հայրենակիցների հետ, և մենք պարտավոր ենք ամեն վայրկյան հիշել նրանց՝ մինչև նրանց ազատազատման պահը։

Արցախի մեր հայրենակիցների համար այս տարին ևս ծանր էր, և մենք շարունակել ենք աջակցել նրանց։ Այս աջակցությունը կշարունակվի նաև գալիք տարին։

Հավատում եմ, որ մեր Եկեղեցին, իր ավանդույթների ամրության և վեհության շնորհիվ, կհաղթահարի դժվարությունները և կմնա մեր հայրենիքի և սփյուռքի հայության միավորող կարևորագույն կենտրոնը։

Իմ ամենամեծ ցանկությունը հաջորդ տարվա համար է՝ մաղթել ներքին խաղաղություն և հանրային համերաշխություն։ Մեր հայրենիքը արդեն շատ է տուժել, և հիմա ամենակարևորը մեր բոլոր ուժերը՝ ֆիզիկական և հոգևոր, համախմբելն է՝ Նոր տարում մեր երկրի վերածննդի և վերակառուցման սկիզբը դնելու համար։

Իլիա Երկրորդի աղոթքը Պուտինի համար և վրացական հասարակության դիրքորոշումը

Վերջին օրերին լայնորեն քննարկվող հարց է դարձել Համայն Վրաստանի կաթողիկոս-պատրիարք Իլիա Երկրորդի հայտարարությունը, որը հնչել է Պուտինից Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան ստանալուց հետո։

Ինչպես հայտնի է դարձել, Իլիան անձամբ Պուտինին փոխանցել է, որ աղոթում է նրա համար։ Այս խոսքերը Իլիան ասել է ավելի քան հինգ տարի առաջ, երբ վերջին անգամ այցելել էր Վրաստան։ Այդ հայտարարությունը հնչել է այն օրը, երբ Վրաստանը նշում էր իր կաթողիկոսի գահակալության 48-ամյակը։

Այս իրադարձությունը հատկապես հետաքրքրություն է առաջացրել, քանի որ այն տեղի է ունեցել այն պայմաններում, երբ Վրաստանը, որպես երկիր, ունի խորը և բարդ հարաբերություններ Ռուսաստանի հետ՝ կապված Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի խնդիրների հետ։

Այնուամենայնիվ, վրացական հասարակության մեջ և քաղաքական դաշտում գրեթե միաձայն է գնահատվում Իլիա Երկրորդի դերը որպես երկրի միասնության, քրիստոնեության և պետականության խորհրդանիշ։ Ոչ մի քաղաքական ուժ չի համարում անհրաժեշտ կամ ցանկալի մեղադրել կաթողիկոսին Ռուսաստանի հետ համագործակցության կամ նույնիսկ ավելի ուժեղ կապերի ունենալու համար։

Վրացական հասարակության տեսակետով, երկու երկրների եկեղեցիները, հատկապես քաղաքական լարվածության պայմաններում, հանդիսանում են միակ կայուն կապը։ Այս համատեքստում նշանակալի է նաև այն փաստը, որ, չնայած Ռուսաստանը ճանաչում է Աբխազիան և Հարավային Օսիան որպես անկախ պետություններ, Ռուս ուղղափառ եկեղեցին դրանք չի ճանաչում որպես առանձին եկեղեցիներ՝ շարունակելով դրանք համարել Վրաստանի ուղղափառ եկեղեցու մաս։ Այս քայլը, փաստորեն, պահպանում է երկու երկրների եկեղեցիների միջև սերտ կապը։

Այս դիրքորոշումը բարձր է գնահատվում նաև միջազգային կրոնական շրջանակներում և արևմտյան երկրների դիվանագիտական հաստատություններում, որտեղ վրաց եկեղեցու հետ լավ հարաբերություններ է պահպանում նույնիսկ նորանշանակ ԱՄՆ-ի դեսպանը։

Վրաստանում նման հակաեկեղեցական արշավներ հրահրելու փորձեր, որոնք հայտնի են նաև Հայաստանում, հաջողություն չեն գտել։ Վրացական հասարակությունը ցուցադրել է բարձր իմունիտետ նման արտաքին ազդեցության նկատմամբ՝ հստակ ցանկանում ունենալով պաշտպանել իր կաթողիկոսին և եկեղեցուն։

Քաղաքացիական պայմանագրի կուսակցության կենսաթոշակային խոստումները. Իրականությունն ու վիճակագրությունը

«Քաղաքացիական պայմանագիր» (ՔՊ) կուսակցությունը 2021-2026 թվականների նախընտրական ծրագրում կոնկրետ թվային պարտավորություններ էր սահմանել կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ։ Ըստ այդ ծրագրի՝ նվազագույն կենսաթոշակի չափը պետք է աճեր տարեկան մոտ 7%, իսկ միջին կենսաթոշակը՝ տարեկան շուրջ 6.3%։

Սակայն, ինչպես ցույց է տալիս Հայաստանի Վիճակագրական կոմիտեի (Արմստաթ) պաշտոնական վիճակագրությունը, 2025 թվականի առաջին կիսամյակում իրականացումը զգալիորեն հետ է մնում խոստացված նպատակներից։

Միջին կենսաթոշակը 2025 թվականի դրությամբ կազմել է 49 032 դրամ, ինչը շուրջ 12 000 դրամով պակաս է ծրագրում նշված 61 000 դրամի նպատակային ցուցանիշից։ Այսպիսով, միջին կենսաթոշակը ծրագրային նպատակից ցածր է մոտ 20%-ով։

Նվազագույն կենսաթոշակը 2025 թվականի դրությամբ սահմանված է 36 000 դրամ, որը դեռևս չի հասել ծրագրով նախատեսված 37 000 դրամի նվազագույն շեմին։

Այսպիսով, իշխող կուսակցության նախընտրական ծրագրի ընդունումից գրեթե 5 տարի անց՝ միջին կենսաթոշակը ծրագրային նպատակից ցածր է մոտ 20%-ով, իսկ նվազագույնը՝ չի հասել անգամ խոստացված նվազագույն շեմին։

Այս իրավիճակի ֆոնին Ազգային Ժողովում ընդդիմության կողմից առաջարկված օրենքի նախագիծը, որը նախատեսում էր կենսաթոշակների կապը պարենային և սպառողական զամբյուղների արժեքին ամրագրել, մերժվել է։

Այսպիսով, պաշտոնական վիճակագրությունը հակադրվում է ՔՊ-ի կողմից ներկայացված կոնկրետ թվային խոստումներին՝ ցույց տալով, որ կենսաթոշակային քաղաքականությունը շարունակում է մնալ հասարակական քննադատության կենտրոնում։

2024 թվականի վերջին և 2025 թվականի սպասումները

Ամանորին ընդառաջ, ես՝ քաղաքական մեկնաբան Անի Կարապետյանը, ամփոփում եմ ընթացիկ տարվի իրադարձությունները և նայում եմ գալիք տարվա սպասումներին։

Իմ համոզմամբ, Նիկոլ Փաշինյանը ամեն գնով փորձում է իրականացնել և ավարտին հասցնել Ալիև-Փաշազադեից եկող հրահանգը։ Տասը տիրադավ սրբազանների միջոցով Վեհարան գրոհելու օպերացիան ձախողելուց հետո՝ նա մեկ շաբաթյա դադար վերցրեց, հավանաբար պատրաստվելով նոր գրոհի։ Շրջանակներում խոսվում է Վեհափառ Հայրապետի հնարավոր ձերբակալության և այս տարվա վերջին պատարագը պղծելու մտադրության մասին, սակայն այս պահին որևէ հստակ տեղեկություն չկա։

Ամեն դեպքում, վստահ եմ, որ թե՛ Վեհափառը, թե՛ վանականներն ու հավատացյալ հոտը պատրաստ են ցանկացած տիպի սադրանքի և թույլ չեն տալու Նիկոլ Փաշինյանին քանդել Հայ Եկեղեցին։

Մեր կողմից 10 տիրադավ հռչակված եպիսկոպոսներից Նավասարդ սրբազանի դեմ իրականացված բողոքի ակցիաները շարունակություն կունենան, թե՞ ոչ, Ամանորին «այցելու» կլինեն, թե՞ ոչ, կլինի անակնկալ։ Մենք իրականացրել ենք ամոթի ակցիա տասը չսրբազանների դեմ՝ ի դեմս Կճոյանի, ում Նիկոլ Փաշինյանը ժամանակին պիտակավորել էր որպես «Բենթլի Սամո» և «օֆշոր Սամո», իսկ այսօր հենց այդ նույն պիտակավորված անձի հետ մտել է հանցավոր համաձայնության՝ Եկեղեցու դեմ գրոհ կազմակերպելու նպատակով։

Նոր տարին դիմավորում ենք մի իրավիճակում, երբ կալանքի տակ են չորս եպիսկոպոս ու արքեպիսկոպոս։ Ցավով եմ նշում, որ Արշակ, Միքայել, Բագրատ և Մկրտիչ սրբազանները գտնվում են անազատության մեջ, սակայն լիովին վստահ եմ սրբազան հայրերի ամրության վրա։ Նրանց կալանքով հնարավոր չէ կոտրել կամ ճնշել։ Մենք պետք է ավելի ամրանանք և ավելի սառը հաշվարկով և ճիշտ քայլերի հաջորդականությամբ վերջ դնենք այս չարիքի խորհրդանիշ իշխանությանը։

Դեկտեմբերի 18-ին Մայր Աթոռում ցուցադրված դիմակայությունը և 10 տիրադավների փախչելը տպավորիչ էին, սակայն ցանկալի կլիներ, որ այդ օրը Մայր Տաճարում լիներ ոչ թե մի քանի հազար, այլ երկու միլիոն մարդ։ Ներկաների քանակը լիովին բավարար էր, որպեսզի հերձվածների խմբակը փախուստի դիմեր։

Ինչ վերաբերում է 2026 թվականին՝ Հրե Ձիու տարուն, ապա սա սպասում չէ, այլ արդեն ութերորդ տարին շարունակվող նույն ցանկությունն է և նպատակը՝ Հայաստանն առանց Նիկոլ Փաշինյանի։ Թող Հրե Ձիու թամբին լինի Հայաստանը և հայ ժողովուրդը, իսկ սմբակների տակ՝ Նիկոլ Փաշինյանը և նրա հրահանգիչ Ալիևը։ Այս թեմային եմ անդրադարձել Վաղարշապատի ավագանու նիստի ժամանակ՝ նաև հարցս ուղղելով Արգիշտի Մեխակյանին։

Վերջում նշվում է, որ իշխանություններն ամեն բան անում են, որ Վեհափառի ամանորյա շնորհավորանքն անգամ «Շողակաթ» հեռուստաընկերությամբ չհեռարձակվի։