Քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը

Իշխանությունը, պաշտոնական դիրքը չարաշահելով, կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Այս իրադարձությունները, որոնք սկսել են զարգանալ վերջին օրերին, արդեն իսկ դուրս են եկել անձնական հարցերի շրջանակից։ Դրանք ներկայացնում են ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդիր։

Այս իրավիճակում չի բացառվում, որ Բենթլի Սամոն պատրաստակամություն է հայտնել Բենթլին վաճառելու և օֆշորային հաշիվներից մի քանի միլիոն դոլար տեղափոխելու՝ եկեղեցին քանդելու գործի մեջ, եթե Նիկոլը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Մյուս կողմից, չի բացառվում նաև այն տարբերակը, որ Նիկոլը, իր արդարացի լինելու ցանկության պատճառով, կաթողիկոսի գահի համար աճուրդ սահմանի՝ պահանջելով, որ ով շատ փող տվեց, իրեն էլ խոստանա։

Այս ամենը տեղի է ունենում մի ծավալի և ցավալի մթնոլորտում։ Մասնակիցների վարքագիծը հուդայաբարո է, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, իսկ ոճը՝ քստմնելի։ Այս ամենի ետևում կանգնած նպատակը թրքահաճո է։

Այսպիսով, իշխանության անգործությունը և անպատասխանատու վարքագիծը վտանգում են ոչ միայն եկեղեցու անկախությունը, այլև ողջ հայ ժողովրդի ազգային արժեքները և սահմանադրական հիմքերը։

Նիկոլ Փաշինյանը կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Արշակ Սարգսյանը հրապարակել է փաստաթուղթ, որը, նրա կարծիքով, ցույց է տալիս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ստորագրված որոշում, որը խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Փաստաթուղթը, որը ստորագրվել է վարչապետի կողմից, ոչ թե պարզ քաղաքացի Նիկոլ Փաշինյանի, ըստ Սարգսյանի, ցույց է տալիս խնդրի բարձր մակարդակը։ Նրա խոսքով, այս իրադարձությանը հաջորդած կառավարական առանձնատանը կայացած հանդիպումը հաստատում է, որ խնդիրը վերաբերում է եկեղեցու ներքին գործերին, ինչը սահմանադրությամբ արգելվում է։

Արշակ Սարգսյանը նշում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը հանրային հայտարարություններում պնդում է, թե եկեղեցու հարցերին մոտենում է որպես պարզ քաղաքացի։ Սակայն, նրա կարծիքով, վարչապետի կողմից ստորագրված այս փաստաթուղթը հակասում է այդ հայտարարություններին։

Քաղաքական գործիչը նաև նշում է, որ այս իրավիճակը դուրս է գալիս անձնական խնդիրների շրջանակից և վերածվում է ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդրի։

Արշակ Սարգսյանը նաև հնչեցնում է ենթադրություններ՝ կապված Բենթլի Սամոնի անձի հետ, որը, նրա խոսքով, կարող է պատրաստակամություն հայտնել Բենթլին վաճառելու և միջոցներ տրամադրելու եկեղեցին քանդելու համար, եթե Նիկոլ Փաշինյանը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Վերջում, Սարգսյանը նկարագրում է տեսարանը որպես «նողկալի», մասնակիցներին՝ «հուդայաբարո», ստորագրության արարողությունը՝ «մեռելածին», միջավայրը՝ «հանցավոր», ոճը՝ «քստմնելի», իսկ նպատակը՝ «թրքահաճո»։

Ռեֆորմատորի մոլուցք

Հոգեբուժության մեջ «ռեֆորմատորի մոլուցք» արտահայտությունը նկարագրում է հոգեկան վիճակ, որի դեպքում անձը խորապես տարված է հասարակության, պետության, գիտության, կրոնի կամ բարոյականության արմատական վերափոխման գաղափարով։ Այսպիսի անձը իր գաղափարը համարում է միակ ճշմարիտը, չի ընդունում քննադատություն կամ այլընտրանքային կարծիքներ և կարող է ամբողջությամբ ծախսել իր ժամանակը, ուժերը և միջոցները՝ «բարեփոխման» իրականացմանը, ինչը հաճախ հանգեցնում է սոցիալական կապերի քայքայման։

Հիմնական տարբերությունը սովորական ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշումից կամ իդեալիզմից այն է, որ այստեղ առկա է ոչ քննադատական վերաբերմունք և հիվանդագին մտասեւեռում՝ կենտրոնացած այդ գաղափարի շուրջ։

«Ռեֆորմատորի մոլուցքը» հիմնականում դիտարկվում է որպես դրսևորում, այլ ոչ թե որպես ինքնուրույն հիվանդություն։ Այն կարող է հանդիպել տարբեր հոգեկան խանգարումների շրջանակում․

Զառանցանքային խանգարումներ (հատկապես բարեփոխչական կամ վեհության մոլուցքի զառանցանք)։
Պարանոյալ խանգարումներ՝ որպես շիզոֆրենիկ սպեկտրի խանգարումների դրսևորում։
Երբեմն՝ մանիակալ վիճակների ժամանակ (օրինակ՝ երկբևեռ խանգարման դեպքում), եթե գաղափարները կրում են մեծամիտ և անիրատեսական բնույթ։

Միջնադարյան բժշկության և Թալինի համայնքապետի մասին մտորումներ

Իմ ուշադրությունը գրավեց մի հետաքրքիր համեմատություն, որը հայտնվել էր ֆեյսբուքյան մի հրապարակումում։ Այն վերաբերում էր միջնադարյան արաբական բժշկության գրքերի՝ հատկապես Իբն Սինայի «Բժշկության կանոն» և Ալ-Զահրավիի «Ալ-Թասրիֆ»-ի, մեջ ներկայացված ամորձատումների դասակարգմանը։

Այս հին ժամանակների բժիշկները, ինչպես նշվում է, սովորաբար տարբերակում էին ամորձատումը՝ ըստ ծավալի և նպատակի։ Ընդհանուր առմամբ, նրանք հիշատակում էին երեք հիմնական տեսակ՝ երբ վերացվում էր ամբողջ սեռական օրգանը, երբ պահպանվում էր նրա մի մասը, և երբ տարբերակվում էին բնածին և ձեռքբերովի վիճակները։

Այս դասակարգումը, սակայն, կենտրոնացած էր բացառապես առողջության հետ կապված ռիսկերի վրա։ Իրենց ժամանակի քաղաքական նպատակադրումների մասին նրանք չէին մտածում։

Այս պատմական համատեքստը հիշեցնում է Թալինի համայնքապետ Տավրոսի վերաբերյալ վերջին օրերի իրադարձությունները։ Ինչպես շատերը նկատեցին, տեղի ունեցածը, ըստ էության, նման էր այն իրավիճակի, երբ քաղաքական նպատակներով կատարվում է մի գործողություն, որը բացարձակապես չի համապատասխանում առողջ իմաստին կամ հասարակական ակնկալիքներին։

Այս համեմատությունը, թեև անսպասելի, բայց միանշանակ ճշմարիտ է։ Թալինի դեպքը, ինչպես և միջնադարյան բժիշկների դասակարգումը, ցույց է տալիս, որ գործողությունները կարող են ունենալ տարբեր նպատակներ, և դրանք կարող են լինել կամ առողջությանը, կամ քաղաքական նպատակներին ծառայող։

Այս իրադարձությունները, ցավոք, ոչ միայն Թալինի, այլև Երևանի և ամբողջ Հայաստանի բնակչությանը հասցրել են ծանր զգացողություն։ Պոլիկլինիկաների, մանկապարտեզների հարակից տարածքների բարձիթող վիճակը, որը նույնպես հաճախ նկատվում է, ավելի է խորացնում այս զգացողությունը՝ ցույց տալով, որ հանրային ռեսուրսները և ուշադրությունը հաճախ ուղղվում են ոչ այնտեղ, որտեղ դրանք ամենաշատը կարիք ունեն։

Տեսարանը շատ նողկալի էր, մասնակիցները՝ հուդայաբարո, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, ոճը՝ քստմնելի, նպատակը՝ թրքահաճո։

Վերջին իրադարձությունները դիտարկելիս ինձ մոտ ձևավորվել է այսպիսի տպավորությունը։ Շատ ծանր, անհամբերելի տեսարան էր։ Մասնակիցների վարքագիծը հուդայաբարո էր, իսկ ստորագրության արարողությունը՝ ամբողջությամբ անհաջող։

Միջավայրը, որտեղ դա տեղի էր ունենում, հանցավոր էր իր անկազմակերպվածությամբ, իսկ ամեն ինչի ընդհանուր ոճը՝ քստմնելի։ Կարծում եմ, որ այս ամենի ետևում կանգնած նպատակը թրքահաճո էր։ «Բարենորոգման» տեքստում, կարծես, մի փոքր համեստություն էին արել կամ էլ՝ թաքցրել էին այդ հատվածը։ Իհարկե, կարելի էր միանգամից Նիկոլին կաթողիկոս հռչակել։ Չէ՞ որ «սրբազան» տասնյակի համար կաթողիկոսը և՛ արժեհամակարգային, և՛ այլ առումներով հենց Նիկոլն է։ Թեև, իհարկե, վերջինս կաթողիկոսին չէր համաձայնի։ Նա իրեն բացառապես Հիսուսի հետ է համեմատում։

Այս ամենի ֆոնին, Շիրակի մարզպետի աթոռին մի տուփ կոնֆետ դրած լիներ, երևի ավելի բարվոք կլիներ։

Ինձ թվում է, որ Նիկոլենք անարդարացի են վարվում Տավրոսի նկատմամբ՝ նրա պարանոցից չկախելով «Իրենց ժամանակների հերոսի» դափնիները։ Ես կարծում եմ, որ տեղի ունեցածը բոլորին է ցնցել՝ լինես շարքային քաղաքացի, թե քաղաքագետ։ Ինչևէ, Երևանի մայթերը, պոլիկլինիկաների, մանկապարտեզների հարակից տարածքները բարձիթողի վիճակում են։

Վարդաշենի վթարային հանրակացարանի բնակիչների կյանքը վտանգի տակ է, իսկ իշխանությունը շահագրգռված չէ նրանց անվտանգությամբ

Վարդաշենի 68 հասցեում գտնվող վթարային հանրակացարանի բնակարաններից մեկում 2026 թվականի հունվարի 4-ը սկսվեց տանիքի փլուզմամբ։ Իսկ մինչ ՀՀ կառավարությունն ու քաղաքապետարանը շարունակում են անարդյունք «բանակցություններ» վարել, բնակիչների կյանքը գտնվում է իրական և անմիջական վտանգի տակ։

Այս իրավիճակում, երբ մարդիկ քնում են փլվելու վտանգի տակ գտնվող տանիքների տակ, իշխանության համար առաջնահերթ չեն անվտանգ բնակարանները, այլ՝ ցուցադրական միջոցառումները։ Սա արդեն ոչ թե անփութություն է, այլ քաղաքական անպատասխանատվություն և մարդու իրավունքների վրա թքած ունենալ։ Քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը։

Այս ամենը դառնում է ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդիր։ Պարզապես անձնական հարց չէ։

Ավելի լուրջ մտահոգություն է առաջացնում նաև Նիկոլ Փաշինյանի կողմից սահմանադրական կարգի կրկին խախտումը։ Պաշտոնեական դիրքը չարաշահելով՝ նա միջամտում է եկեղեցու ներքին գործերին։ Չի բացառվում, որ Բենթլի Սամոն պատրաստակամություն է հայտնել Բենթլին վաճառելու և օֆշորային հաշիվներից մի քանի միլիոն դրամներ տեղափոխելու՝ եկեղեցին քանդելու գործի մեջ, եթե Նիկոլը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Այս ամենը ստեղծում է նողկալի տեսարան, որտեղ մասնակիցները հուդայաբարո են, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, ոճը՝ քստմնելի, իսկ նպատակը՝ թրքահաճո։

Ի՞նչ իրավունքով է վարչապետը խախտում Եկեղեցու անկախությունը

Որպես քաղաքացի, ես անհանգստացած եմ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին գործողություններով, որոնք, իմ կարծիքով, խիստ խախտում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը և սպառնում են մեր երկրի ազգային անվտանգությանը։

Առաջին հերթին, պետք է հստակեցնեմ մի փաստ։ Նիկոլ Փաշինյանը չի հանդիսանում Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետևորդ, նա չի պսակադրվել եկեղեցով և տարիներ շարունակ իր անձնական ընտրությամբ դուրս է կանգնել մեր եկեղեցական կյանքից։ Այս պայմաններում, ի՞նչ իրավունքով է նա, որպես պետական գործիչ, միջամտում Եկեղեցու ներքին գործերին՝ փորձելով ազդել դրա կազմակերպման և ընտրությունների վրա։

ՀՀ Սահմանադրությունը հստակ սահմանում է պետության և կրոնական կազմակերպությունների միջև հարաբերությունները։ Պետությունը պարտավոր է երաշխավորել և պաշտպանել կրոնական համայնքների ինքնավարությունը, ազատությունը և անկախությունը։ Ո՛չ իրավական, ո՛չ էլ բարոյական տեսանկյունից վարչապետը չի կարող ունենալ լիազորություն՝ թելադրելու եկեղեցուն, թե ում ընտրել, ինչ դիրքորոշում ունենալ կամ ինչպես կազմակերպել իր ներքին կյանքը։

Երբ պետական ղեկավարը, ով չի ճանաչում Եկեղեցու խորհուրդը, ավանդույթը և հոգևոր պատասխանատվությունը, փորձում է քաղաքական ճնշում գործադրել Հայ Առաքելական Եկեղեցու վրա, ստացվում է, որ սահմանադրական կարգը խախտվում է։ Սա ոչ միայն եկեղեցական հարց չէ, այլև հիմնարար սկզբունքի խախտում, որը վերաբերում է յուրաքանչյուր քաղաքացու խղճի և հավատքի ազատությանը։

Եթե այսօր իշխանությունը խախտում է Եկեղեցու անկախությունը, վաղը նույն ձեռքով կարող է խախտել և արդեն իսկ խախտում է յուրաքանչյուր քաղաքացու խղճի և հավատքի ազատությունը։ Սա արդեն անձնական հարց չէ, այլ՝ ազգային և սահմանադրական անվտանգային լուրջ խնդիր։

Պետք է հասկանալ, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պետական գերատեսչություն չէ, կաթողիկոսը վարչապետի ենթական չէ, և մեր հավատքն էլ քաղաքական շահերի գործիք չի կարող լինել։ Իշխանությունը պետք է հարգի և պաշտպանի այս անկախությունը, ոչ թե փորձի այն քանդել։

Այս իրավիճակը պահանջում է լայն հասարակական արձագանք և պետական մարմինների անհապաղ միջամտություն՝ պաշտպանելու Հայաստանի Սահմանադրությունը և երաշխավորելու մեր հավատքի անկախությունը։

Թուրքիայում գնաճը կազմել է 30,89%, իսկ անկախ տնտեսագետների խմբի տվյալներով՝ 56,14%

Թուրքիայի Վիճակագրության ինստիտուտը հրապարակել է երկրի տնտեսական իրավիճակի վերաբերյալ տվյալներ։ Ըստ հաստատության՝ սպառողական գների ինդեքսը դեկտեմբերի ամսին աճել է 0,89%-ով։ Այսպիսով, տարեկան գնաճը կազմել է 30,89 տոկոս։

Այս ցուցանիշը զգալիորեն տարբերվում է այն տվյալներից, որը ներկայացնում է Անկախ տնտեսագետների խումբը (ENAG)։ Ըստ նրանց հաշվարկների՝ դեկտեմբերին գնաճը ամսական կտրվածքով կազմել է 2,11%, իսկ տարեկան՝ 56,14%։

Թուրքիայի կառավարությունը, իր հերթին, ունի այլ կանխատեսումներ։ Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ 2026 թվականին երկրի տնտեսական աճը կկազմի 3,9%, իսկ գնաճը կնվազի 20%-ից ցածր մակարդակի։ Այս հայտարարությունը արել է երկրի փոխնախագահ Ջևդեթ Յըլմազը։

2026 թվականի Սուրբ Ծննդյան և Աստվածհայտնության ուղերձ

Սիրով և հույսով ողջունում եմ 2026 թվականը։ Բագրատ արքայադստեր Գալստանյանի և Արշակ արքայադստեր Խաչատրյանի անունից մենք ողջունում ենք Սուրբ Ծննդյան և Աստվածհայտնության խորհուրդը։

Մեր մտքերն ու աղոթքները ուղղված են մեր սիրելի ժողովրդին, որը հալածանքների և փորձությունների մեջ է։ Մենք մաղթում ենք նրանց ուժ, եռանդ, վերականգնման կամք և Հաղթանակի իրականացման բարեմաղթանքներ։ Աղոթում ենք, որ Աստվածորդու Ծննդյան հրաշքով նոր կյանքի և Հոգևոր Հայաստանի տեսիլքը հաղթանակի 2026 թվականին մեր կյանքից հեռացնելով՝ այն բոլորը, ինչ Աստծունն է և բարի է։

Ամբողջ 2025 թվականը դարձավ հալածանքների և փորձությունների ժամանակահատված, որի գնահատականը պատմությունն ու սերունդները դեռևս կտան։ Սակայն մեզ համար այն դարձավ է’լ ավելի հաստատվելու, զորանալու և հաստատակամ դառնալու կյանքի հանգրվան։ Մեր ուղեցույցը Տիրոջ պատգամն է․ «Երանի նրանց, ովքեր հալածվում են արդարության համար, որովհետև նրանցն է երկնքի արքայությունը… ուրախացե’ք և ցնծացե’ք» (Մատթ. 5:11-12), և «նրանք, ովքեր հույսը Տիրոջ վրա են դրել, պիտի ստանան երկիրը և ժառանգեն սուրբ լեռը» (Եսայի 57:13)։

Թող 2026-ը լինի համախմբումի տարի։ Թող մենք միավորվենք անձնականից անանձնական մեկ նպատակով, մեկ հայացքով, մեկ պայքարով, մեկ տեսիլքով և մեկ հաղթանակով՝ Հայաստանի և հայության, մեր Սուրբ Եկեղեցու, արդարության, ճշմարտության և պատվի հաղթանակով։ Թող Իր Սուրբ Ծննդյան հրաշքով «Հույսի Աստված լցնի ամբողջական ուրախությամբ ու խաղաղությամբ, որպեսզի Սուրբ Հոգու զորությամբ առատանանք» (Հռոմ. 15:13), «ուստի դեն նետենք խավարի գործերը և հագնենք լույսի զենքերը» (Հռոմ. 13:12)։

Բարի Ամանոր և Սուրբ Ծննդյան օրհնություն։
Քրիստոս Ծնաւ և Յայտնեցաւ։
Օրհնեալ է յայտնութիւնն։

Մայր Աթոռի արձագանքը վարչապետի և եպիսկոպոսների հայտարարությանը

Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին խորհրդարանական ընտրություններից առաջ տեղի ունեցած իրադարձությունների կապակցությամբ հրապարակել է պաշտոնական արձագանք։

Մեր հոգևոր հայրապետությունը խիստ դատապարտում է վարչապետի և տասը եպիսկոպոսների ստորագրած հայտարարությունը, որը, մեր կարծիքով, ուղղակիորեն ոտնահարում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը և խախտում է միջազգայնորեն և Հայաստանի օրենսդրությամբ երաշխավորված Եկեղեցու իրավունքները։

Այս գործողությունները, որոնք ներկայացվում են որպես Եկեղեցու ներքին կյանքի կանոնակարգման և բարենորոգման միջոց, իրականում հանդիսանում են հակաեկեղեցական քայլեր։ Դրանց մեջ եպիսկոպոսների ներգրավումը և քահանայից դասի նկատմամբ ճնշումների կիրառումը անընդունելի են։

Մենք ցանկանում ենք հստակեցնել, որ Եկեղեցու կյանքին առնչվող ցանկացած խնդիր, այդ թվում՝ կանոնակարգային հարցերն ու բարենորոգումները, քննարկվում և լուծվում են բացառապես եկեղեցական համապատասխան մարմիններում՝ ըստ կանոնական կարգավորումների։ Տասը եպիսկոպոսների կողմից Մայր Աթոռի կողմից ուղղված կոչերին և հրավերներին մշտապես խուսափելը, ինչպես նաև Ամենայն Հայոց Հայրապետի և Գերագույն հոգևոր խորհրդի հետ հանդիպումներից հրաժարվելը, խորապես մտահոգիչ է։

Մենք նաև ընդգծում ենք, որ Եկեղեցու կանոնակարգային հարցերը վերապահված են Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Նվիրապետությանը՝ իր բարձրագույն կառույցներով, ոչ թե ինքնահռչակ խորհրդին։ Նման անխոհեմ քայլերը կարող են հանգեցնել ծավալի հետևանքների։

Այս պահին ընդդեմ Եկեղեցու կատարվող պառակտիչ գործողությունները, որոնք արդարորեն առաջ են բերում մեր հավատավոր զավակների ընդվզումը, չունեն որևէ արդարացում և չեն կարող ունենալ շահեկան արդյունք։

Մենք կոչ ենք անում բոլորին՝ հարգանքով վերաբերվել Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն՝ որպես մեր հայրենիքի հոգևոր, մշակութային և ազգային կյանքի անբաժանելի մասին։