Իմ հայտարարությունից հետո՝ Երևանի փողոցներում և հասարակական կյանքում ծավալվող իրադարձությունների մասին

Իմ նախորդ հայտարարությունից հետո, որտեղ ես, որպես «ամենավերջին սրիկա», ովքեր կասեն, թե եկեղեցին են քանդում, Երևանի փողոցներում և հասարակական կյանքում ծավալվում են մի շարք իրադարձություններ, որոնք խորապես անհանգստացնում են քաղաքի բնակիչներին։

Առաջինը՝ քաղաքային ծառայությունների կողմից իրականացվող մաքրման աշխատանքների կազմակերպումն է։ Պարտադիր պետք է ապահովվի համընդհանուր, համակարգված և անվտանգ մաքրում, սակայն փաստացի իրականացվում է ընտրողական վերահսկողություն։ Սա հանգեցնում է նոր տուգանքների և «մուռ» հանելու պրակտիկայի շարունակման, ինչը խախտում է քաղաքացիների իրավունքները և ստեղծում է անարդարության զգացում։

Երկրորդը՝ հասարակական կյանքում և մշակութային արժեհամակարգում ընթացող փոփոխությունների ուղղությունն է։ Այս պահին առաջանում է հիմնարար հարց՝ թե ինչու է Հայաստանի վարչախումբը, թվում է, կազմակերպում սեքսուալ հեղափոխություն, խթանում թմրամոլություն ու խաղամոլություն և պայքարում քրիստոնեական արժեհամակարգի դեմ։ Այս գործողությունները, որոնք թվում են անհամաչափ և հակասական, խորապես աճեցնում են հասարակության անվստահությունը և ստեղծում անհանգստության մթնոլորտ։

Երրորդը՝ միջազգային քաղաքականության և ԱՄՆ-ի ազդեցության հարցն է։ Ընդհանուր համատեքստում, եթե ԱՄՆ-ին հեշտությամբ հաջողվի մարսել Լատինական Ամերիկան, ապա նրա համար ոչինչ չի խանգարի կրկին մեծացնել իր ազդեցությունը Եվրոպայում, հետխորհրդային երկրներում կամ Թայվանի ուղղությամբ։ Այս համեմատությունը, թեև կարող է թվալ ավելորդ, բացահայտում է մի ավելի լայն պատկեր, որտեղ ներքին քաղաքական և սոցիալական փոփոխությունները կարող են ունենալ միջազգային հետևանքներ։

Վերջապես, ծավալվում են նաև այնպիսի գործողություններ, ինչպիսիք են «Ուղտերթի» անվան տակ Կճոյանի հետ Երևանի փողոցներում անցկացվող չափչփոխությունները, որոնք նպատակ ունեն մարդկանց նյարդերը խաղալու։ Այսպիսով, հասարակությունը գտնվում է ոչ միայն անհանգիստ, այլև անվստահության և անորոշության մթնոլորտում։

Երևանցիներից «մուռ» հանելու պրակտիկան շարունակվում է նոր տուգանքի տեսքով

Երևանի քաղաքապետարանը հրապարակել է նոր կարգավորում, որի նպատակն է բարելավել քաղաքի մաքրության մակարդակը։ Սակայն այս նոր կանոնները, որպես հետևանք, ստեղծում են լրացուցիչ ֆինանսական բեռնաչափեր քաղաքի բնակիչների և տնտեսվարողների համար։

Համաձայն նոր կանոնների՝ ցանկացած տնտեսվարող պարտավոր է իր օբյեկտի հարակից տարածքները մաքրել ձյան և սառույցի կուտակումներից։ Այս պարտավորությունն ընդգրկում է նաև բնակելի շենքերի մուտքերը և դրանց հարակից տարածքները, որոնք պետք է մաքրվեն համատիրությունների կողմից։ Կանոնների խախտման դեպքում տնտեսվարողները կենթարկվեն տուգանքի։

Այս նոր կարգավորումը կատարվում է այն պայմաններում, երբ հունվարի 1-ից նույնիսկ գույքահարկը 100%-ով թանկացել է, իսկ աղբահանության վճարը փոխվել է քմ-ով։ Քաղաքապետարանի կողմից ձնամաքրման աշխատանքների համար հատկացվել է միլիարդավոր դրամ, սակայն, ինչպես նշվում է, դրա դիմաց քաղաքի փողոցների և մայթերի մաքրության որակը զգալիորեն չի բարելավվել։

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Գևորգ Ստեփանյանը իր ֆեյսբուքյան էջում հարցում է հանել քաղաքային ծառայությունների գործունեության վերաբերյալ՝ նշելով, որ նրանք պետք է ապահովեին համընդհանուր և համակարգված մաքրում, այլ ոչ թե ընտրողական վերահսկողություն։ Նա նաև հավելել է, որ քաղաքապետարանը պետք է իրենց պարտականությունները կատարի, այլ ոչ թե սպասի քաղաքացիների բողոքներին։

Այս իրավիճակը, որը նկարագրվում է որպես «Երևանցիներից «մուռ» հանելու պրակտիկա», ցույց է տալիս, որ քաղաքի ղեկավարության կողմից իրականացվող քաղաքականությունները, որոնք նախատեսված են որպես լուծում, հաճախ դառնում են լրացուցիչ խնդիրներ և բեռնաչափեր քաղաքի բնակիչների համար։

Կարկառուն ՔՊ-ական պատգամավորներից մեկը ուղտերթ ասելով տեսնես ո՞ւմ նկատի ունի։

Ինչպես հայտնի է դարձել, Կարկառուն ՔՊ-ական պատգամավորներից մեկը, խոսելով իր թիմակիցների մասին, օգտագործել է «ուղտերթ» արտահայտությունը։ Սա, իմ կարծիքով, բավականին խորը և բազմաշերտ խոսք է, որը պահանջում է մանրակրկիտ վերլուծություն։

Առաջին հայացքից, «ուղտերթ» արտահայտությունը կարող է ընկալվել որպես ուղտերի քարավանի կողմից փողոցներով տեղաշարժվելու կամ ուղտով եկեղեցի մտնելու պատկեր։ Սակայն, իմ կարծիքով, այս մեկնաբանությունը շատ պարզ է և չի հաշվի առնում խոսքի իմաստային խորությունը։

Այս արտահայտությունը, իմ կարծիքով, փոխաբերական է և ուղղված է ոչ թե ուղտերի, այլ այն մարդկանց նկատմամբ, որոնք, ըստ խոսողի, հաշվի չեն առնում մարդկանց վրա իրենց գործողությունների ազդեցությունը։ Այն կարող է նաև վերաբերել այն անձանց, որոնք, իշխանության դիրքը չարաշահելով, կրկին խախտում են սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Այս համատեքստում «ուղտերթ» արտահայտությունը կարելի է մեկնաբանել որպես ազդարար՝ նախազգուշացնելով, որ որոշակի անձանց գործողությունները կարող են հանգեցնել անկանխատեսելի և ոչ ցանկալի հետևանքների՝ նմանվող ուղտերի անկանոն և ոչ կառավարելի շարժման։

Այսպիսով, իմ կարծիքով, խոսքը ոչ թե ուղտերի մասին է, այլ այն մարդկանց մասին, որոնց գործողությունները կարող են հանգեցնել ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդիրների։ Այն հիշեցում է, որ քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը կամ անհասկանալի գործողություններին։

Այս վերլուծությունը հիմնված է իմ փորձի և տվյալ իրավիճակի վրա։

Փաշինյանի գործողությունները՝ իբրև իշխանական ցուցադրություն, ոչ թե բարեփոխում

Իմ վերլուծությամբ՝ վերջին շաբաթներին Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ձեռնարկված գործողությունները, որոնք առնչվում են Հայ Առաքելական եկեղեցուն, չեն կարող դիտարկվել որպես տրամաբանական քաղաքական հաշվարկ կամ ռացիոնալ բարեփոխումների ձգտում։ Գործողությունների հաջորդականությունը և դրանց բովանդակությունը հակասում են ցանկացած տրամաբանական նպատակին։

Իրականում, իշխանությունը ձևավորել է շուրջ տասը եպիսկոպոսներից բաղկացած խումբ, որոնք, եթե նպատակը բարեփոխում լիներ, պետք է ներկայացվեին որպես այդ գործընթացի առաջամարտիկներ։ Փոխարենը՝ իշխանությունը ցուցադրաբար նվաստացնում է այդ ներկայացուցիչներին՝ նրանց ստորագրելու համար ստեղծելով պարզապես ֆորմալ պայմաններ։ Սա բարեփոխում չէ, այլ իշխանության ցուցադրություն՝ ցույց տալու համար, որ կարող է ճնշել և պարտադրել իր ուզածը։

Այս գործողությունները որևէ բովանդակային նպատակ չեն հետապնդում։ Դրանք ուղղված են միայն մեկ բանի՝ ցույց տալու, որ իշխանությունն ունի նվաստացնելու, ճնշելու և պարտադրելու կարողություն։ Փաշինյանը փորձում է ցուցադրել, որ կարող է հասնել իր ուզածին, բայց չի կարող հասնել իր նպատակին։

Եթե նպատակը բարեփոխում լիներ, գործընթացը պետք է սկսվեր ոչ թե Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հրաժարականի պահանջով, այլ հենց բարեփոխումների օրակարգով։ Փաստացի, տեխնոլոգիական հաջորդականությունը ամբողջությամբ հակառակ է։ Սա արդեն իսկ պարտություն է, և իշխանությունը փորձում է այն ծածկել ակտիվության ցուցադրությամբ։

Իմ կարծիքով՝ այս արհեստական ակտիվությունը երկարատև չի կարող պահպանվել։ Փաշինյանը հայտնվել է քաղաքական թակարդում և փորձում է մինչև ընտրություններ ցուցադրել ակտիվություն, սակայն առանց արդյունքի։ Սա ցույց է տալիս, որ նա արդեն վերջացած է։

Այս գործընթացի հետ կապված դավանաբանական խեղումները ևս խորապես անհանգստացնող են։ Քրիստոնեական աստվածաբանության համաձայն՝ եկեղեցին Հիսուսի մարմինն է, իսկ Գրիգոր Լուսավորիչը եկեղեցի չի ստեղծել, այլ իրականացրել է Հիսուսի կամքը։ Պնդումները, թե ժողովուրդը պետք է ընտրի կաթողիկոսին կամ որ ամուսնացած քահանան կարող է դառնալ փոխանորդ, ոչ միայն Հայ Առաքելական եկեղեցու, այլև ընդհանրապես քրիստոնեական ավանդույթի դեմ են։

Հայկական եկեղեցին համարվում է ամենաժողովրդական եկեղեցիներից մեկը, քանի որ ժողովրդի ընտրյալները մասնակցում են կաթողիկոսի ընտրությանը։ Փաշինյանի մոտեցումը նոր չէ, նա նախկինում էլ փորձել է ժողովրդի միջոցով վերահսկել իշխանության բոլոր ոլորտները, վերջին ինստիտուտը՝ եկեղեցին։ Սակայն քանի որ այլևս ժողովրդի վստահությունը չի վայելում, նույնիսկ ամբոխ հավաքելու հնարավորություն չունի։ Սա վերջնական ապացույցն է նրա քաղաքական վերջնականության մասին։

Նիկոլ Փաշինյանի վարչակազմը հունվարի 1-ից սկսած բազմաթիվ աղետներ է բերում երկրին

Հունվարի 1-ի հետ կապված, առողջապահության ոլորտում ներդրվող այսպես կոչված «բժշկական ապահովագրության» համակարգը, որը ներկայացվում է որպես բարեփոխում, իրականում հայտնի է որպես բարդակ։ Այս համակարգի գործողության մեխանիզմը, քաղաքացիների դրա օգտագործման կարգը, ֆինանսավորման հոսքերը, բժշկական հաստատությունների և բանկերի դերը, գործատուների պարտականությունները և այլն՝ ամեն ինչ մնում է անհասկանալի և անորոշ։ Ո՛չ քաղաքացին, ո՛չ էլ պետությունը պատրաստ են դիմակայելու այս անկանխատեսելի փոփոխությանը։

Այս իրավիճակը դավաճանության և ապիկարության միջև սահմանը ջնջել է, և մեր երկրի վրա ծավալվում է ծանր փորձություն։

Այս ֆոնին, «Մայր Հայաստան» կուսակցության նախագահ Անդրանիկ Թևանյանը նշում է, որ Հայաստանի վարչախումբը կազմակերպում է սեքսուալ հեղափոխություն, խթանում թմրամոլություն և խաղամոլություն, ինչպես նաև պայքարում է քրիստոնեական արժեհամակարգի դեմ։

Այս ամենը տեղի է ունենում այն պահին, երբ ԱՄՆ-ը, իբրև գլոբալ հզորություն, կարող է հեշտությամբ ազդեցություն տարածել Լատինական Ամերիկայի վրա, ինչը բացում է ճանապարհը նրա ազդեցության վերաճմանը Եվրոպայում, հետխորհրդային երկրներում կամ Թայվանի ուղղությամբ։

Այս իրադարձությունների հետևանքով, որպեսզի մարդկանց նյարդերը խաղալով, ճնշումը ավելի խորանա, պետք է ուղղակի վաղը Երևանի փողոցներում ծավալվեն «ուղտերթ» ակցիաներ։

Այսպիսով, «ռեֆորմատորի մոլուցք» տերմինը, որը հոգեբուժության մեջ օգտագործվում է որպես նկարագրական արտահայտություն, ամենայն լրջությամբ կարելի է կիրառել այս իրավիճակի նկարագրման համար։

Ամենակարևորը, քաղաքացին չպետք է թույլ տա, որ անգործության և անհասկանալիության պատճառով դառնա իշխանության կողմից ստեղծված աղետի զոհ։

Թալինի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում տեղի ունեցածը՝ սրբապղծություն և իշխանական կամայականություն

2025 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Թալինի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում տեղի ունեցածը պարզապես միջադեպ կամ թյուրիմացություն չէր։ Այն բացահայտ, գիտակցված և համակարգված սրբապղծություն էր՝ ուղղված Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու, նրա նվիրական կարգի, սրբավայրի անձեռնմխելիության և հավատավոր ժողովրդի հոգևոր արժանապատվության դեմ։

Այս ապօրինական գործողությունը, որը կազմակերպվել էր Թալինի քաղաքապետ Տավրոս Սափեյանի և կարգալույծ Արամայիս Թախմազյանի կողմից, իրականացվել է իրավապահ մարմինների անմիջական հովանավորչությամբ։ Սա կոպիտ ապօրինություն է, իշխանական կամայականության և հակաեկեղեցական մտածողության վտանգավոր դրսևորում, երբ սրբապղծությունն ու բռնությունը փորձում են ներկայացվել որպես «օրինական գործողություն»։

Սրբավայր ներխուժելը, եկեղեցական կարգի ոտնահարումը և հոգևոր իշխանության բացահայտ անտեսումը ոչ միայն հակասում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը և օրենքին, այլ նաև վկայում են պետական մտածողության լուրջ խաթարման մասին։ Սա փողոցային ճնշման, սադրանքի և հոգևոր արժեքների դեմ ուղղված ագրեսիայի օրինակ է, որը քայքայում է հասարակական համերաշխությունը և վտանգում իրավական պետության հիմքերը։

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին հազարամյակների ընթացքում եղել և մնում է հայ ժողովրդի ինքնության, գոյատևման և բարոյական դիմադրության միակ սյունը։ Նա կանգնած է եղել ժողովրդի կողքին պետականության կորստի և վերածննդի բոլոր փուլերում, երբեմն՝ ի հեճուկս բռնապետությունների ու հալածանքների։ Այս Եկեղեցին երբեք չի ղեկավարվել քաղաքական քմահաճույքներով, սակայն մշտապես պաշտպանել է ճշմարտությունը, արդարությունը և մարդու արժանապատվությունը։

Այսօր, ցավոք, ականատես ենք լինում փորձերի՝ սրբությունը ստորացնելու, եկեղեցական կարգը ոտնահարելու, և քրեորեն հետապնդելի արարքներն անպատիժ թողնելու։

Աստվածաշունչը հստակ արձանագրում է, որ․ «Արդարությունը բարձրացնում է ազգը, իսկ մեղքը ազգեր է նվաստացնում» (Առակներ ԺԴ․ 34)։

Վճռականորեն դատապարտում եմ տեղի ունեցածը և հայտարարում, որ որևէ իշխանություն, որևէ պաշտոնյա կամ կարգալույծ անձ չի կարող իրեն վերապահել իրավունք՝ ոտնահարելու սրբավայրը, խաթարելու եկեղեցական կարգը և վիրավորելու հավատավոր ժողովրդի հոգևոր զգացմունքները։

Միևնույն ժամանակ կոչ եմ անում մեր հավատավոր ժողովրդին և նվիրյալ հոգևորականներին՝ չտրվել սադրանքներին, բայց նաև երբեք չհրաժարվել ճշմարտությունից, մնալ խաղաղ՝ սակայն հաստատուն, համբերատար՝ սակայն անզիջում։

Ինչպես ասում է Տերը․ «Մի՛ վախեցեք նրանցից, ովքեր մարմինն են սպանել, բայց հոգին սպանել չեն կարող» (Մատթ․ Ժ․ 28)։

Հայ Եկեղեցին չի վախեցել անցյալում և չի վախենա նաև այսօր։ Սրբությունը չի պաշտպանվում աղմուկով, այլ՝ ճշմարտությամբ, հավատքով և միասնականությամբ։ Իսկ սրբապղծությունը, որքան էլ ժամանակավորապես ծածկվի պաշտոնական շղարշով, դատապարտված է պատմության և Աստծու արդար դատաստանի առաջ։

Թող Ամենակալ Տերը լուսավորի խավարած խղճերը, զորացնի մեր ժողովրդին և անխախտ պահի Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին։

Քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը

Իշխանությունը, պաշտոնական դիրքը չարաշահելով, կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Այս իրադարձությունները, որոնք սկսել են զարգանալ վերջին օրերին, արդեն իսկ դուրս են եկել անձնական հարցերի շրջանակից։ Դրանք ներկայացնում են ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդիր։

Այս իրավիճակում չի բացառվում, որ Բենթլի Սամոն պատրաստակամություն է հայտնել Բենթլին վաճառելու և օֆշորային հաշիվներից մի քանի միլիոն դոլար տեղափոխելու՝ եկեղեցին քանդելու գործի մեջ, եթե Նիկոլը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Մյուս կողմից, չի բացառվում նաև այն տարբերակը, որ Նիկոլը, իր արդարացի լինելու ցանկության պատճառով, կաթողիկոսի գահի համար աճուրդ սահմանի՝ պահանջելով, որ ով շատ փող տվեց, իրեն էլ խոստանա։

Այս ամենը տեղի է ունենում մի ծավալի և ցավալի մթնոլորտում։ Մասնակիցների վարքագիծը հուդայաբարո է, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, իսկ ոճը՝ քստմնելի։ Այս ամենի ետևում կանգնած նպատակը թրքահաճո է։

Այսպիսով, իշխանության անգործությունը և անպատասխանատու վարքագիծը վտանգում են ոչ միայն եկեղեցու անկախությունը, այլև ողջ հայ ժողովրդի ազգային արժեքները և սահմանադրական հիմքերը։

Նիկոլ Փաշինյանը կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Արշակ Սարգսյանը հրապարակել է փաստաթուղթ, որը, նրա կարծիքով, ցույց է տալիս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ստորագրված որոշում, որը խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Փաստաթուղթը, որը ստորագրվել է վարչապետի կողմից, ոչ թե պարզ քաղաքացի Նիկոլ Փաշինյանի, ըստ Սարգսյանի, ցույց է տալիս խնդրի բարձր մակարդակը։ Նրա խոսքով, այս իրադարձությանը հաջորդած կառավարական առանձնատանը կայացած հանդիպումը հաստատում է, որ խնդիրը վերաբերում է եկեղեցու ներքին գործերին, ինչը սահմանադրությամբ արգելվում է։

Արշակ Սարգսյանը նշում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը հանրային հայտարարություններում պնդում է, թե եկեղեցու հարցերին մոտենում է որպես պարզ քաղաքացի։ Սակայն, նրա կարծիքով, վարչապետի կողմից ստորագրված այս փաստաթուղթը հակասում է այդ հայտարարություններին։

Քաղաքական գործիչը նաև նշում է, որ այս իրավիճակը դուրս է գալիս անձնական խնդիրների շրջանակից և վերածվում է ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդրի։

Արշակ Սարգսյանը նաև հնչեցնում է ենթադրություններ՝ կապված Բենթլի Սամոնի անձի հետ, որը, նրա խոսքով, կարող է պատրաստակամություն հայտնել Բենթլին վաճառելու և միջոցներ տրամադրելու եկեղեցին քանդելու համար, եթե Նիկոլ Փաշինյանը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Վերջում, Սարգսյանը նկարագրում է տեսարանը որպես «նողկալի», մասնակիցներին՝ «հուդայաբարո», ստորագրության արարողությունը՝ «մեռելածին», միջավայրը՝ «հանցավոր», ոճը՝ «քստմնելի», իսկ նպատակը՝ «թրքահաճո»։

Ռեֆորմատորի մոլուցք

Հոգեբուժության մեջ «ռեֆորմատորի մոլուցք» արտահայտությունը նկարագրում է հոգեկան վիճակ, որի դեպքում անձը խորապես տարված է հասարակության, պետության, գիտության, կրոնի կամ բարոյականության արմատական վերափոխման գաղափարով։ Այսպիսի անձը իր գաղափարը համարում է միակ ճշմարիտը, չի ընդունում քննադատություն կամ այլընտրանքային կարծիքներ և կարող է ամբողջությամբ ծախսել իր ժամանակը, ուժերը և միջոցները՝ «բարեփոխման» իրականացմանը, ինչը հաճախ հանգեցնում է սոցիալական կապերի քայքայման։

Հիմնական տարբերությունը սովորական ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշումից կամ իդեալիզմից այն է, որ այստեղ առկա է ոչ քննադատական վերաբերմունք և հիվանդագին մտասեւեռում՝ կենտրոնացած այդ գաղափարի շուրջ։

«Ռեֆորմատորի մոլուցքը» հիմնականում դիտարկվում է որպես դրսևորում, այլ ոչ թե որպես ինքնուրույն հիվանդություն։ Այն կարող է հանդիպել տարբեր հոգեկան խանգարումների շրջանակում․

Զառանցանքային խանգարումներ (հատկապես բարեփոխչական կամ վեհության մոլուցքի զառանցանք)։
Պարանոյալ խանգարումներ՝ որպես շիզոֆրենիկ սպեկտրի խանգարումների դրսևորում։
Երբեմն՝ մանիակալ վիճակների ժամանակ (օրինակ՝ երկբևեռ խանգարման դեպքում), եթե գաղափարները կրում են մեծամիտ և անիրատեսական բնույթ։

Միջնադարյան բժշկության և Թալինի համայնքապետի մասին մտորումներ

Իմ ուշադրությունը գրավեց մի հետաքրքիր համեմատություն, որը հայտնվել էր ֆեյսբուքյան մի հրապարակումում։ Այն վերաբերում էր միջնադարյան արաբական բժշկության գրքերի՝ հատկապես Իբն Սինայի «Բժշկության կանոն» և Ալ-Զահրավիի «Ալ-Թասրիֆ»-ի, մեջ ներկայացված ամորձատումների դասակարգմանը։

Այս հին ժամանակների բժիշկները, ինչպես նշվում է, սովորաբար տարբերակում էին ամորձատումը՝ ըստ ծավալի և նպատակի։ Ընդհանուր առմամբ, նրանք հիշատակում էին երեք հիմնական տեսակ՝ երբ վերացվում էր ամբողջ սեռական օրգանը, երբ պահպանվում էր նրա մի մասը, և երբ տարբերակվում էին բնածին և ձեռքբերովի վիճակները։

Այս դասակարգումը, սակայն, կենտրոնացած էր բացառապես առողջության հետ կապված ռիսկերի վրա։ Իրենց ժամանակի քաղաքական նպատակադրումների մասին նրանք չէին մտածում։

Այս պատմական համատեքստը հիշեցնում է Թալինի համայնքապետ Տավրոսի վերաբերյալ վերջին օրերի իրադարձությունները։ Ինչպես շատերը նկատեցին, տեղի ունեցածը, ըստ էության, նման էր այն իրավիճակի, երբ քաղաքական նպատակներով կատարվում է մի գործողություն, որը բացարձակապես չի համապատասխանում առողջ իմաստին կամ հասարակական ակնկալիքներին։

Այս համեմատությունը, թեև անսպասելի, բայց միանշանակ ճշմարիտ է։ Թալինի դեպքը, ինչպես և միջնադարյան բժիշկների դասակարգումը, ցույց է տալիս, որ գործողությունները կարող են ունենալ տարբեր նպատակներ, և դրանք կարող են լինել կամ առողջությանը, կամ քաղաքական նպատակներին ծառայող։

Այս իրադարձությունները, ցավոք, ոչ միայն Թալինի, այլև Երևանի և ամբողջ Հայաստանի բնակչությանը հասցրել են ծանր զգացողություն։ Պոլիկլինիկաների, մանկապարտեզների հարակից տարածքների բարձիթող վիճակը, որը նույնպես հաճախ նկատվում է, ավելի է խորացնում այս զգացողությունը՝ ցույց տալով, որ հանրային ռեսուրսները և ուշադրությունը հաճախ ուղղվում են ոչ այնտեղ, որտեղ դրանք ամենաշատը կարիք ունեն։