Կարկառուն ՔՊ-ական պատգամավորներից մեկը ուղտերթ ասելով տեսնես ո՞ւմ նկատի ունի։

Ինչպես հայտնի է դարձել, Կարկառուն ՔՊ-ական պատգամավորներից մեկը, խոսելով իր թիմակիցների մասին, օգտագործել է «ուղտերթ» արտահայտությունը։ Սա, իմ կարծիքով, բավականին խորը և բազմաշերտ խոսք է, որը պահանջում է մանրակրկիտ վերլուծություն։

Առաջին հայացքից, «ուղտերթ» արտահայտությունը կարող է ընկալվել որպես ուղտերի քարավանի կողմից փողոցներով տեղաշարժվելու կամ ուղտով եկեղեցի մտնելու պատկեր։ Սակայն, իմ կարծիքով, այս մեկնաբանությունը շատ պարզ է և չի հաշվի առնում խոսքի իմաստային խորությունը։

Այս արտահայտությունը, իմ կարծիքով, փոխաբերական է և ուղղված է ոչ թե ուղտերի, այլ այն մարդկանց նկատմամբ, որոնք, ըստ խոսողի, հաշվի չեն առնում մարդկանց վրա իրենց գործողությունների ազդեցությունը։ Այն կարող է նաև վերաբերել այն անձանց, որոնք, իշխանության դիրքը չարաշահելով, կրկին խախտում են սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Այս համատեքստում «ուղտերթ» արտահայտությունը կարելի է մեկնաբանել որպես ազդարար՝ նախազգուշացնելով, որ որոշակի անձանց գործողությունները կարող են հանգեցնել անկանխատեսելի և ոչ ցանկալի հետևանքների՝ նմանվող ուղտերի անկանոն և ոչ կառավարելի շարժման։

Այսպիսով, իմ կարծիքով, խոսքը ոչ թե ուղտերի մասին է, այլ այն մարդկանց մասին, որոնց գործողությունները կարող են հանգեցնել ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդիրների։ Այն հիշեցում է, որ քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը կամ անհասկանալի գործողություններին։

Այս վերլուծությունը հիմնված է իմ փորձի և տվյալ իրավիճակի վրա։

Նիկոլ Փաշինյանի վարչակազմը հունվարի 1-ից սկսած բազմաթիվ աղետներ է բերում երկրին

Հունվարի 1-ի հետ կապված, առողջապահության ոլորտում ներդրվող այսպես կոչված «բժշկական ապահովագրության» համակարգը, որը ներկայացվում է որպես բարեփոխում, իրականում հայտնի է որպես բարդակ։ Այս համակարգի գործողության մեխանիզմը, քաղաքացիների դրա օգտագործման կարգը, ֆինանսավորման հոսքերը, բժշկական հաստատությունների և բանկերի դերը, գործատուների պարտականությունները և այլն՝ ամեն ինչ մնում է անհասկանալի և անորոշ։ Ո՛չ քաղաքացին, ո՛չ էլ պետությունը պատրաստ են դիմակայելու այս անկանխատեսելի փոփոխությանը։

Այս իրավիճակը դավաճանության և ապիկարության միջև սահմանը ջնջել է, և մեր երկրի վրա ծավալվում է ծանր փորձություն։

Այս ֆոնին, «Մայր Հայաստան» կուսակցության նախագահ Անդրանիկ Թևանյանը նշում է, որ Հայաստանի վարչախումբը կազմակերպում է սեքսուալ հեղափոխություն, խթանում թմրամոլություն և խաղամոլություն, ինչպես նաև պայքարում է քրիստոնեական արժեհամակարգի դեմ։

Այս ամենը տեղի է ունենում այն պահին, երբ ԱՄՆ-ը, իբրև գլոբալ հզորություն, կարող է հեշտությամբ ազդեցություն տարածել Լատինական Ամերիկայի վրա, ինչը բացում է ճանապարհը նրա ազդեցության վերաճմանը Եվրոպայում, հետխորհրդային երկրներում կամ Թայվանի ուղղությամբ։

Այս իրադարձությունների հետևանքով, որպեսզի մարդկանց նյարդերը խաղալով, ճնշումը ավելի խորանա, պետք է ուղղակի վաղը Երևանի փողոցներում ծավալվեն «ուղտերթ» ակցիաներ։

Այսպիսով, «ռեֆորմատորի մոլուցք» տերմինը, որը հոգեբուժության մեջ օգտագործվում է որպես նկարագրական արտահայտություն, ամենայն լրջությամբ կարելի է կիրառել այս իրավիճակի նկարագրման համար։

Ամենակարևորը, քաղաքացին չպետք է թույլ տա, որ անգործության և անհասկանալիության պատճառով դառնա իշխանության կողմից ստեղծված աղետի զոհ։

Քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը

Իշխանությունը, պաշտոնական դիրքը չարաշահելով, կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Այս իրադարձությունները, որոնք սկսել են զարգանալ վերջին օրերին, արդեն իսկ դուրս են եկել անձնական հարցերի շրջանակից։ Դրանք ներկայացնում են ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդիր։

Այս իրավիճակում չի բացառվում, որ Բենթլի Սամոն պատրաստակամություն է հայտնել Բենթլին վաճառելու և օֆշորային հաշիվներից մի քանի միլիոն դոլար տեղափոխելու՝ եկեղեցին քանդելու գործի մեջ, եթե Նիկոլը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Մյուս կողմից, չի բացառվում նաև այն տարբերակը, որ Նիկոլը, իր արդարացի լինելու ցանկության պատճառով, կաթողիկոսի գահի համար աճուրդ սահմանի՝ պահանջելով, որ ով շատ փող տվեց, իրեն էլ խոստանա։

Այս ամենը տեղի է ունենում մի ծավալի և ցավալի մթնոլորտում։ Մասնակիցների վարքագիծը հուդայաբարո է, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, իսկ ոճը՝ քստմնելի։ Այս ամենի ետևում կանգնած նպատակը թրքահաճո է։

Այսպիսով, իշխանության անգործությունը և անպատասխանատու վարքագիծը վտանգում են ոչ միայն եկեղեցու անկախությունը, այլև ողջ հայ ժողովրդի ազգային արժեքները և սահմանադրական հիմքերը։

Նիկոլ Փաշինյանը կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Արշակ Սարգսյանը հրապարակել է փաստաթուղթ, որը, նրա կարծիքով, ցույց է տալիս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ստորագրված որոշում, որը խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Փաստաթուղթը, որը ստորագրվել է վարչապետի կողմից, ոչ թե պարզ քաղաքացի Նիկոլ Փաշինյանի, ըստ Սարգսյանի, ցույց է տալիս խնդրի բարձր մակարդակը։ Նրա խոսքով, այս իրադարձությանը հաջորդած կառավարական առանձնատանը կայացած հանդիպումը հաստատում է, որ խնդիրը վերաբերում է եկեղեցու ներքին գործերին, ինչը սահմանադրությամբ արգելվում է։

Արշակ Սարգսյանը նշում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը հանրային հայտարարություններում պնդում է, թե եկեղեցու հարցերին մոտենում է որպես պարզ քաղաքացի։ Սակայն, նրա կարծիքով, վարչապետի կողմից ստորագրված այս փաստաթուղթը հակասում է այդ հայտարարություններին։

Քաղաքական գործիչը նաև նշում է, որ այս իրավիճակը դուրս է գալիս անձնական խնդիրների շրջանակից և վերածվում է ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդրի։

Արշակ Սարգսյանը նաև հնչեցնում է ենթադրություններ՝ կապված Բենթլի Սամոնի անձի հետ, որը, նրա խոսքով, կարող է պատրաստակամություն հայտնել Բենթլին վաճառելու և միջոցներ տրամադրելու եկեղեցին քանդելու համար, եթե Նիկոլ Փաշինյանը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Վերջում, Սարգսյանը նկարագրում է տեսարանը որպես «նողկալի», մասնակիցներին՝ «հուդայաբարո», ստորագրության արարողությունը՝ «մեռելածին», միջավայրը՝ «հանցավոր», ոճը՝ «քստմնելի», իսկ նպատակը՝ «թրքահաճո»։

Ռեֆորմատորի մոլուցք

Հոգեբուժության մեջ «ռեֆորմատորի մոլուցք» արտահայտությունը նկարագրում է հոգեկան վիճակ, որի դեպքում անձը խորապես տարված է հասարակության, պետության, գիտության, կրոնի կամ բարոյականության արմատական վերափոխման գաղափարով։ Այսպիսի անձը իր գաղափարը համարում է միակ ճշմարիտը, չի ընդունում քննադատություն կամ այլընտրանքային կարծիքներ և կարող է ամբողջությամբ ծախսել իր ժամանակը, ուժերը և միջոցները՝ «բարեփոխման» իրականացմանը, ինչը հաճախ հանգեցնում է սոցիալական կապերի քայքայման։

Հիմնական տարբերությունը սովորական ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշումից կամ իդեալիզմից այն է, որ այստեղ առկա է ոչ քննադատական վերաբերմունք և հիվանդագին մտասեւեռում՝ կենտրոնացած այդ գաղափարի շուրջ։

«Ռեֆորմատորի մոլուցքը» հիմնականում դիտարկվում է որպես դրսևորում, այլ ոչ թե որպես ինքնուրույն հիվանդություն։ Այն կարող է հանդիպել տարբեր հոգեկան խանգարումների շրջանակում․

Զառանցանքային խանգարումներ (հատկապես բարեփոխչական կամ վեհության մոլուցքի զառանցանք)։
Պարանոյալ խանգարումներ՝ որպես շիզոֆրենիկ սպեկտրի խանգարումների դրսևորում։
Երբեմն՝ մանիակալ վիճակների ժամանակ (օրինակ՝ երկբևեռ խանգարման դեպքում), եթե գաղափարները կրում են մեծամիտ և անիրատեսական բնույթ։

Միջնադարյան բժշկության և Թալինի համայնքապետի մասին մտորումներ

Իմ ուշադրությունը գրավեց մի հետաքրքիր համեմատություն, որը հայտնվել էր ֆեյսբուքյան մի հրապարակումում։ Այն վերաբերում էր միջնադարյան արաբական բժշկության գրքերի՝ հատկապես Իբն Սինայի «Բժշկության կանոն» և Ալ-Զահրավիի «Ալ-Թասրիֆ»-ի, մեջ ներկայացված ամորձատումների դասակարգմանը։

Այս հին ժամանակների բժիշկները, ինչպես նշվում է, սովորաբար տարբերակում էին ամորձատումը՝ ըստ ծավալի և նպատակի։ Ընդհանուր առմամբ, նրանք հիշատակում էին երեք հիմնական տեսակ՝ երբ վերացվում էր ամբողջ սեռական օրգանը, երբ պահպանվում էր նրա մի մասը, և երբ տարբերակվում էին բնածին և ձեռքբերովի վիճակները։

Այս դասակարգումը, սակայն, կենտրոնացած էր բացառապես առողջության հետ կապված ռիսկերի վրա։ Իրենց ժամանակի քաղաքական նպատակադրումների մասին նրանք չէին մտածում։

Այս պատմական համատեքստը հիշեցնում է Թալինի համայնքապետ Տավրոսի վերաբերյալ վերջին օրերի իրադարձությունները։ Ինչպես շատերը նկատեցին, տեղի ունեցածը, ըստ էության, նման էր այն իրավիճակի, երբ քաղաքական նպատակներով կատարվում է մի գործողություն, որը բացարձակապես չի համապատասխանում առողջ իմաստին կամ հասարակական ակնկալիքներին։

Այս համեմատությունը, թեև անսպասելի, բայց միանշանակ ճշմարիտ է։ Թալինի դեպքը, ինչպես և միջնադարյան բժիշկների դասակարգումը, ցույց է տալիս, որ գործողությունները կարող են ունենալ տարբեր նպատակներ, և դրանք կարող են լինել կամ առողջությանը, կամ քաղաքական նպատակներին ծառայող։

Այս իրադարձությունները, ցավոք, ոչ միայն Թալինի, այլև Երևանի և ամբողջ Հայաստանի բնակչությանը հասցրել են ծանր զգացողություն։ Պոլիկլինիկաների, մանկապարտեզների հարակից տարածքների բարձիթող վիճակը, որը նույնպես հաճախ նկատվում է, ավելի է խորացնում այս զգացողությունը՝ ցույց տալով, որ հանրային ռեսուրսները և ուշադրությունը հաճախ ուղղվում են ոչ այնտեղ, որտեղ դրանք ամենաշատը կարիք ունեն։

Տեսարանը շատ նողկալի էր, մասնակիցները՝ հուդայաբարո, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, ոճը՝ քստմնելի, նպատակը՝ թրքահաճո։

Վերջին իրադարձությունները դիտարկելիս ինձ մոտ ձևավորվել է այսպիսի տպավորությունը։ Շատ ծանր, անհամբերելի տեսարան էր։ Մասնակիցների վարքագիծը հուդայաբարո էր, իսկ ստորագրության արարողությունը՝ ամբողջությամբ անհաջող։

Միջավայրը, որտեղ դա տեղի էր ունենում, հանցավոր էր իր անկազմակերպվածությամբ, իսկ ամեն ինչի ընդհանուր ոճը՝ քստմնելի։ Կարծում եմ, որ այս ամենի ետևում կանգնած նպատակը թրքահաճո էր։ «Բարենորոգման» տեքստում, կարծես, մի փոքր համեստություն էին արել կամ էլ՝ թաքցրել էին այդ հատվածը։ Իհարկե, կարելի էր միանգամից Նիկոլին կաթողիկոս հռչակել։ Չէ՞ որ «սրբազան» տասնյակի համար կաթողիկոսը և՛ արժեհամակարգային, և՛ այլ առումներով հենց Նիկոլն է։ Թեև, իհարկե, վերջինս կաթողիկոսին չէր համաձայնի։ Նա իրեն բացառապես Հիսուսի հետ է համեմատում։

Այս ամենի ֆոնին, Շիրակի մարզպետի աթոռին մի տուփ կոնֆետ դրած լիներ, երևի ավելի բարվոք կլիներ։

Ինձ թվում է, որ Նիկոլենք անարդարացի են վարվում Տավրոսի նկատմամբ՝ նրա պարանոցից չկախելով «Իրենց ժամանակների հերոսի» դափնիները։ Ես կարծում եմ, որ տեղի ունեցածը բոլորին է ցնցել՝ լինես շարքային քաղաքացի, թե քաղաքագետ։ Ինչևէ, Երևանի մայթերը, պոլիկլինիկաների, մանկապարտեզների հարակից տարածքները բարձիթողի վիճակում են։

Վարդաշենի վթարային հանրակացարանի բնակիչների կյանքը վտանգի տակ է, իսկ իշխանությունը շահագրգռված չէ նրանց անվտանգությամբ

Վարդաշենի 68 հասցեում գտնվող վթարային հանրակացարանի բնակարաններից մեկում 2026 թվականի հունվարի 4-ը սկսվեց տանիքի փլուզմամբ։ Իսկ մինչ ՀՀ կառավարությունն ու քաղաքապետարանը շարունակում են անարդյունք «բանակցություններ» վարել, բնակիչների կյանքը գտնվում է իրական և անմիջական վտանգի տակ։

Այս իրավիճակում, երբ մարդիկ քնում են փլվելու վտանգի տակ գտնվող տանիքների տակ, իշխանության համար առաջնահերթ չեն անվտանգ բնակարանները, այլ՝ ցուցադրական միջոցառումները։ Սա արդեն ոչ թե անփութություն է, այլ քաղաքական անպատասխանատվություն և մարդու իրավունքների վրա թքած ունենալ։ Քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը։

Այս ամենը դառնում է ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդիր։ Պարզապես անձնական հարց չէ։

Ավելի լուրջ մտահոգություն է առաջացնում նաև Նիկոլ Փաշինյանի կողմից սահմանադրական կարգի կրկին խախտումը։ Պաշտոնեական դիրքը չարաշահելով՝ նա միջամտում է եկեղեցու ներքին գործերին։ Չի բացառվում, որ Բենթլի Սամոն պատրաստակամություն է հայտնել Բենթլին վաճառելու և օֆշորային հաշիվներից մի քանի միլիոն դրամներ տեղափոխելու՝ եկեղեցին քանդելու գործի մեջ, եթե Նիկոլը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Այս ամենը ստեղծում է նողկալի տեսարան, որտեղ մասնակիցները հուդայաբարո են, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, ոճը՝ քստմնելի, իսկ նպատակը՝ թրքահաճո։

Ի՞նչ իրավունքով է վարչապետը խախտում Եկեղեցու անկախությունը

Որպես քաղաքացի, ես անհանգստացած եմ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին գործողություններով, որոնք, իմ կարծիքով, խիստ խախտում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը և սպառնում են մեր երկրի ազգային անվտանգությանը։

Առաջին հերթին, պետք է հստակեցնեմ մի փաստ։ Նիկոլ Փաշինյանը չի հանդիսանում Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետևորդ, նա չի պսակադրվել եկեղեցով և տարիներ շարունակ իր անձնական ընտրությամբ դուրս է կանգնել մեր եկեղեցական կյանքից։ Այս պայմաններում, ի՞նչ իրավունքով է նա, որպես պետական գործիչ, միջամտում Եկեղեցու ներքին գործերին՝ փորձելով ազդել դրա կազմակերպման և ընտրությունների վրա։

ՀՀ Սահմանադրությունը հստակ սահմանում է պետության և կրոնական կազմակերպությունների միջև հարաբերությունները։ Պետությունը պարտավոր է երաշխավորել և պաշտպանել կրոնական համայնքների ինքնավարությունը, ազատությունը և անկախությունը։ Ո՛չ իրավական, ո՛չ էլ բարոյական տեսանկյունից վարչապետը չի կարող ունենալ լիազորություն՝ թելադրելու եկեղեցուն, թե ում ընտրել, ինչ դիրքորոշում ունենալ կամ ինչպես կազմակերպել իր ներքին կյանքը։

Երբ պետական ղեկավարը, ով չի ճանաչում Եկեղեցու խորհուրդը, ավանդույթը և հոգևոր պատասխանատվությունը, փորձում է քաղաքական ճնշում գործադրել Հայ Առաքելական Եկեղեցու վրա, ստացվում է, որ սահմանադրական կարգը խախտվում է։ Սա ոչ միայն եկեղեցական հարց չէ, այլև հիմնարար սկզբունքի խախտում, որը վերաբերում է յուրաքանչյուր քաղաքացու խղճի և հավատքի ազատությանը։

Եթե այսօր իշխանությունը խախտում է Եկեղեցու անկախությունը, վաղը նույն ձեռքով կարող է խախտել և արդեն իսկ խախտում է յուրաքանչյուր քաղաքացու խղճի և հավատքի ազատությունը։ Սա արդեն անձնական հարց չէ, այլ՝ ազգային և սահմանադրական անվտանգային լուրջ խնդիր։

Պետք է հասկանալ, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պետական գերատեսչություն չէ, կաթողիկոսը վարչապետի ենթական չէ, և մեր հավատքն էլ քաղաքական շահերի գործիք չի կարող լինել։ Իշխանությունը պետք է հարգի և պաշտպանի այս անկախությունը, ոչ թե փորձի այն քանդել։

Այս իրավիճակը պահանջում է լայն հասարակական արձագանք և պետական մարմինների անհապաղ միջամտություն՝ պաշտպանելու Հայաստանի Սահմանադրությունը և երաշխավորելու մեր հավատքի անկախությունը։

Ի՞նչ է տեղի ունենում, և ո՞վ է լռում

Վերջերս տեղի ունեցած իրադարձությունները ցնցել են ոչ միայն շարքային քաղաքացիներին, այլև քաղաքագետներին։ Խաղի նոր կանոններ են գծվում, կիրառվում են նոր մեթոդներ ու մեխանիզմներ, որոնք դեռ ոչ վաղ անցյալում անհնարին կամ աբսուրդ կհամարվեին։

Այս իրադարձությունները, որոնք հաճախ անտեսվում են, ցույց են տալիս մի աշխարհ, որտեղ քաղաքական գործընթացներից տուժում են հենց քաղաքական դերակատարները, այլ ոչ թե հասարակ ժողովուրդը։ Սա առաջին անգամն է, երբ իրադարձությունների զարգացումը ընթանում է նման կերպ։

Ես հաճախ մտածում եմ, թե եթե Ռուսաստանը կամ Իրանը ուժով մտնեին մի երկիր և գողանային դրա ղեկավարին, ամբողջ աշխարհը նույն ձև լուռ ու զուսպ կսպասե՞ր հաջորդ օրվան, երբ ռուս կամ պարսիկ ղեկավարը պրեսս-կոնֆերանս կտար և կհայտարարեր, որ եկել է հերթական նավթով երկիրը «փրկելու»։

Այս հարցը հանգեցնում է ավելի ընդհանուր և կարևոր հարցի՝ ի վերջո, ո՞րն է գոյություն ունեցող միջազգային կազմակերպությունների իմաստը։ Ո՞րն է օրինակ ՄԱԿ-ի դերը, եթե բոլորը գիտեն, որ հարձակումից առաջ կա ավտորիզացիա ստանալու կարգ, բայց միևնույնն է՝ այդ ընթացակարգը անտեսվում է։ Եվ ամենից հաճախ այն անտեսում են հենց նրանք, ովքեր այդ կազմակերպությունների ներսում ունեն ամենամեծ կշիռը։ Ո՞րն է այդ ամբիոնների իմաստը, եթե մենք բոլորս տեսնում ենք, որ որևէ իրական վերահսկողություն կամ համաշխարհային մեխանիզմ դեպի հավասար և արդար խաղաղություն գոյություն չունի։

Այս մտորումները, թեև ծանր են, անհրաժեշտ են, քանի որ դրանք ստիպում են մեզ վերագնահատել աշխարհի կարգը, որը մենք համարում էինք տրամաբանական և կանխատեսելի։

Ինչևէ, իմ ուշադրությունը գրավում են նաև մեր երկրի ներքին խնդիրները։ Երևանի մայթերը, պոլիկլինիկաների, մանկապարտեզների հարակից տարածքները բարձիթողի վիճակում են։ Թե բա 21000 մարդ է եկել հրապարակ։ 96%-ը հայ չի եղել։ Որևէ տեխնիկա չի աշխատել և չի աշխատում, աղ ու ավազն էլ են խնայել։

Ես կարծում եմ, որ երբեմն ավելի բարվոք կլիներ, եթե Շիրակի մարզպետի փոխարեն աթոռին մի տուփ կոնֆետ դրած լիներ։ Նիկոլենք անարդարացի են վարվում Տավրոսի նկատմամբ՝ նրա պարանոցից չկախելով «Իրենց ժամանակների հերոսի» դափնիները։

Այս ամենը միասին ստեղծում է մի պատկեր, որտեղ աշխարհի և մեր երկրի իրականությունը հեռու է լինում այն պատկերներից, որոնք մեզ ներկայացվում են։